EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

ÇİZGİLERLE ÇATIŞMA: 1970’Lİ YILLARIN KÜLTÜREL İKLİMİNDE ÇAYLAK DERGİSİ’NİN POLİTİK MİZAHI

Mustafa Doğacan Sümer

Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute · 02.03.2026 · (73) · 328-342

DOI: 10.30794/pausbed.1711359 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute, online erschienen am 02.03.2026. Verfasst von Mustafa Doğacan Sümer. Die Arbeit nennt 49 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Mizah bireyler arasındaki sosyal bağların kurulmasında ve toplumsal etkileşimin sağlanmasında önemli bir rolü olan temel kültürel öğelerden biridir. Mizahın toplumsal boyutunu incelemek adına yöneltilmesi gereken sorulardan ilki, mizahın üreticisinin kim olduğu ve bu üretimin hangi kitleye hitap ettiğidir. Bu soruyla bağlantılı olarak, söz konusu aktörlerin hangi sınıf, statü ve ideolojik konum içerisinde yer aldıklarına bakılmalıdır. Bunun yanı sıra, mizahın toplumsal güç ilişkilerinde hangi tarafı temsil ettiği, çatışma ve uyum dinamiklerinden hangisini beslediği ve bu çerçevede politik bir işlev taşıyıp taşımadığı gibi sorular da analiz sürecinde ele alınması gereken diğer kritik başlıklardır. Bireylerin ve toplumsal grupların düşünsel dünyalarını ve eylemlerini yorumlama süreçlerinde mizah, toplumsal gerçekliğin kavranmasına yönelik önemli veriler sunar. Mizahın alt türlerinden biri olan karikatür ise, kültürel yaşamı yorumlamada önemli bir arşiv niteliğindedir. Belirli bir tarihsel dönemin kültürel ve toplumsal dinamikleri karikatürlere yansır. Türkiye bu bağlamda köklü bir karikatür geleneğine sahip olduğundan sosyal bilimler için dikkate değer bir analiz alanı sunar. Bu çalışma söz konusu arşivi değerlendirerek mizah sosyolojisi literatürüne bir katkı sağlamayı ve karikatür aracılığıyla toplumsal ve politik dinamikleri çözümlemeyi hedeflemektedir. Çalışma kapsamında tarihsel aralık olarak 1970’li yıllar belirlenmiş, örneklem olarak ise 1976-1978 yılları arasında yayımlanan ve dönemin sağ ideolojik çevrelerine ait ilk mizah dergisi olma niteliği taşıyan Çaylak Dergisi seçilmiştir. Cumhuriyet tarihinin politik alandaki yoğunlaşmasının gündelik yaşam pratiklerine en fazla sirayet ettiği dönemlerden biri olan 1970’li yıllar, mizahın politik söylemle iç içe geçtiği yıllardır. Çalışma Çaylak Dergisi özelinde karikatür alanındaki iktidar mücadelelerine ve dönemin politik çatışmalarının karikatür alanındaki temsillerine odaklanmaktadır. Yürütülen çözümleme sonucunda, dönemin politik atmosferinin mizah üretimini doğrudan şekillendirdiği; dergide yapılan mizahın özellikle oluşturduğu toplumsal tipler üzerinden politik bir araç olarak işlev gördüğü tespit edilmiştir.

Zitieren

APA

Sümer, M. D. (2026). ÇİZGİLERLE ÇATIŞMA: 1970’Lİ YILLARIN KÜLTÜREL İKLİMİNDE ÇAYLAK DERGİSİ’NİN POLİTİK MİZAHI. Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute, 328-342. https://doi.org/10.30794/pausbed.1711359

Vancouver

Sümer MD. ÇİZGİLERLE ÇATIŞMA: 1970’Lİ YILLARIN KÜLTÜREL İKLİMİNDE ÇAYLAK DERGİSİ’NİN POLİTİK MİZAHI. Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute. 2026:328-342. doi:10.30794/pausbed.1711359

BibTeX
@article{Smer2026,
  author = {Sümer, Mustafa Doğacan},
  title = {ÇİZGİLERLE ÇATIŞMA: 1970’Lİ YILLARIN KÜLTÜREL İKLİMİNDE ÇAYLAK DERGİSİ’NİN POLİTİK MİZAHI},
  journal = {Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute},
  year = {2026},
  number = {73},
  pages = {328--342},
  doi = {10.30794/pausbed.1711359}
}
Kostenlos starten →