NAMIK KEMAL’İN EDEBÎ DÜNYASINDA AHLAKİ SÖYLEM: İNTİBAH’TA EFENDİ-KÖLE AHLAKI VE HINÇ DUYGUSU
Dil ve Edebiyat Araştırmaları · 21.03.2026 · (33) · 217-235
DOI: 10.30767/diledeara.1833755 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dil ve Edebiyat Araştırmaları, online erschienen am 21.03.2026. Verfasst von Ferhat Uzunkaya. Die Arbeit nennt 38 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makalede, Namık Kemal’in edebî dünyasındaki ahlak anlayışını, özellikle İntibah romanı üzerinden, Friedrich Nietzsche’nin “efendi-köle ahlakı” ve “hınç” (ressentiment) kavramları bağlamında incelenmektedir. Çalışma, Osmanlı modernleşme sürecinin doğurduğu etik gerilimleri, geleneksel ile nihilistik modern ahlaki yapılar arasındaki çatışma ekseninde ele almaktadır. İntibah’ta Mahpeyker, bireyci modernist ahlakın neden olduğu etik krizleri ve modernitenin hınç temelli, tepkisel ahlak anlayışını temsil eder. Bu ahlakın yol açtığı etik krizin hem faili hem de bu krizi olumsuzlayan bir tip olan Mahpeyker’in hıncı, kendi kendine bir değer üretemeyen ve kendi pozisyonunu karşısındaki üzerinden tanımlayan “kötü” kavramının temsili olan köle ahlakının tepkisel bir sonucudur. Buna karşılık Dilaşup geleneksel Osmanlı etik ideallerinin temsilcisidir. Geleneksel ve modernist ahlak anlayışları arasında bocalayan Ali Bey ise geçiş sürecindeki Osmanlı toplumunun yaralı bilincini yansıtan bir tiptir. Makalede, Namık Kemal’in bireyci modernist ahlakın yol açtığı etik çözülmeye karşı edebiyatı yalnızca estetik değil, aynı zamanda ahlaki ve toplumsal bilinç inşasına yönelik bir araç olarak kullandığı İntibah romanı, Nietzsche’nin efendi ve köle ahlakı kavramları çerçevesinde incelenecektir. Roman, karakterlerin değişen duygu dünyaları bakımından incelenecek; hınç duygusu ekseninde ise modernleşme ve nihilizm eleştirisi bağlamında değerlendirilecektir. Böylece, Namık Kemal’in modernist etik krizler karşısında ortaya koyduğu geleneksek ahlaki yapı ile bu yapının toplumsal bilinç inşasındaki rolü ortaya konulacaktır.
Zitieren
APA
Uzunkaya, F. (2026). NAMIK KEMAL’İN EDEBÎ DÜNYASINDA AHLAKİ SÖYLEM: İNTİBAH’TA EFENDİ-KÖLE AHLAKI VE HINÇ DUYGUSU. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 217-235. https://doi.org/10.30767/diledeara.1833755
Vancouver
Uzunkaya F. NAMIK KEMAL’İN EDEBÎ DÜNYASINDA AHLAKİ SÖYLEM: İNTİBAH’TA EFENDİ-KÖLE AHLAKI VE HINÇ DUYGUSU. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 2026:217-235. doi:10.30767/diledeara.1833755
BibTeX
@article{Uzunkaya2026,
author = {Uzunkaya, Ferhat},
title = {NAMIK KEMAL’İN EDEBÎ DÜNYASINDA AHLAKİ SÖYLEM: İNTİBAH’TA EFENDİ-KÖLE AHLAKI VE HINÇ DUYGUSU},
journal = {Dil ve Edebiyat Araştırmaları},
year = {2026},
number = {33},
pages = {217--235},
doi = {10.30767/diledeara.1833755}
}
EUVIMED