Anadolu Ağızları Üzerinden Argoyu Yeniden Okumak: Kentsel ve Kırsal Argo
Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR] · 24.03.2026 · 11 (1) · 15-28
DOI: 10.30622/tarr.1853100 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR], online erschienen am 24.03.2026. Verfasst von Yahya Kemal Beyitoğlu. Die Arbeit nennt 20 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, genellikle kentsel ve modern bir dil olgusu olarak kabul edilen argo kavramının, Anadolu ağızlarındaki köklü ve işlevsel varlığını incelemektedir. Standart dilin dışında kalan ve genellikle “kaba” olarak nitelendirilebilen bu söz dağarcığının, yöresel hayatta sadece bir küfür veya hakaret aracı olmadığı; aksine, toplumsal hiyerarşiyi belirleyen, grup içi kimliği pekiştiren, mizah üreten ve toplumsal normları düzenleyen karmaşık bir dilsel sistem olduğu görülmektedir. Çalışmada, öncelikle argo ve ağız kavramları incelenerek argonun kentsel ve kırsal argo şeklinde nitelendirilebilecek iki türünün varlığı ve özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Ardından “Niteleme Bildiren Kırsal Argo Sözler” ile “Kılış, Oluş ve Durum Bildiren Kırsal Argo Sözler” başlıkları altında sınıflandırılan ve TDK Derleme Sözlüğü’nde (DS) tespit edilen sözlerin doğrudan argo ya da argo ile ilişkilendirilebilen (argo anlam kazanmasında metafor kaynağı olan) anlamları tanıklandığı il/illerin adıyla birlikte verilmiştir. Bu sözlerin argo anlamları, başta TDK Güncel Türkçe Sözlük (GTS) olmak üzere çeşitli argo sözlüklerinden yararlanılarak aktarılmıştır. Daha sonra sözlerin argo anlam kazanmalarında etkili olan/olduğu düşünülen metaforların kaynakları açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmada, kırsal argonun söz varlığını ve argoya katkısını gösterebilmek için -çoğunluğu- hem Derleme Sözlüğü’nde hem de argo sözlüklerde tanıklanan 30 örnek incelenmiştir. Bu sözlerin metaforik kökenlerinin genellikle doğa, tarım, hayvancılık ve gündelik köy hayatı gibi somut deneyimlere dayandığı ve bu durumun kırsal argoyu kentsel argodan ayıran temel bir özellik olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak Anadolu argosunun, dilin “bozulmuş” bir biçimi değil, aksine o coğrafyanın ve kültürün hem “samimi” hem de “ham” sesini yansıtan ve yaşayan bir dilsel miras olduğu kanısına varılmıştır. Bu bağlamda kırsal argo, bir topluluğun neye değer verdiğini (denge, çalışkanlık, dürüstlük), neyi aşağıladığını (tembellik, görgüsüzlük, gevezelik) ve dünyayı nasıl algıladığını (doğa ve hayvanlar üzerinden) gösteren canlı bir kültürel arşiv şeklinde nitelendirilebilir.
Zitieren
APA
Beyitoğlu, Y. K. (2026). Anadolu Ağızları Üzerinden Argoyu Yeniden Okumak: Kentsel ve Kırsal Argo. Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR], 11(1), 15-28. https://doi.org/10.30622/tarr.1853100
Vancouver
Beyitoğlu YK. Anadolu Ağızları Üzerinden Argoyu Yeniden Okumak: Kentsel ve Kırsal Argo. Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR]. 2026;11(1):15-28. doi:10.30622/tarr.1853100
BibTeX
@article{Beyitolu2026,
author = {Beyitoğlu, Yahya Kemal},
title = {Anadolu Ağızları Üzerinden Argoyu Yeniden Okumak: Kentsel ve Kırsal Argo},
journal = {Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR]},
year = {2026},
volume = {11},
number = {1},
pages = {15--28},
doi = {10.30622/tarr.1853100}
}
EUVIMED