Hikaye-i Simurg'da İdealize Edilen Figürün Ters Yüzü Simurg'un Olumsuz Nitelikleri
Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 31.05.2026 · 10 (1) · 457-482
DOI: 10.30561/sinopusd.1835583 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Duygu Bingöl Toptaş. Die Arbeit nennt 23 Literaturangaben. Gefördert von: YOKTUR.
Abstract (Originalsprache)
Doğu edebiyatı geleneğinde Simurg, bilgelik, rehberlik ve ilahî hakikatin sembolü olarak görülen mitolojik bir kuş figürüdür. Tasavvufî metinlerde hakikate ulaşmış insanın timsali kabul edilen bu varlık, çoğu anlatıda “kuşların sultanı” olarak idealize edilmiştir. Ancak Tübingen Eberhard Karls Üniversitesi Kütüphanesi’nde yer alan Hikâye-i Simurg adlı yazma eser, bu geleneksel temsili sorgulayarak Simurg’u olumsuz özellikleriyle ele alır. Bu makale, söz konusu metinde Simurg’un kibir, başkaldırı, kader anlayışına karşı gelme ve tehditkâr güç nitelikleriyle nasıl öne çıktığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma-da nitel araştırma yöntemlerinden metin merkezli edebî çözümleme tekniği uygulanmış; Simurg’un olumsuz yönleri klasik Doğu edebiyatındaki idealize edilmiş tasvirlerle karşılaş-tırmalı biçimde incelenmiştir. Ayrıca eserin transkripsiyonu ve günümüz Türkçesine akta-rımı da çalışmaya dâhil edilmiştir. Bulgular, Simurg’un anlatıda Tanrısal kudrete meydan okuyan, insan iradesine müdahale eden ve kendi kudretini mutlaklaştıran bir figür olarak tasarlandığını göstermektedir. Bu anlatım, onu hakikatin rehberinden çıkararak kibir, yalnızlık ve otoriterlik simgesine dönüştürür. Böylelikle metin, mitolojik bir hikâyeden çok daha fazlası olarak, insanın güç arzusu, benlik yanılsaması ve ilahî düzene karşı isyanı üzerine alegorik bir okuma sunmaktadır. Ekler kısmında eserin tıpkıbasımını da verdiği-miz çalışmanın alana katkısı, Simurg’un yalnızca bilge bir sembol olarak değil, eleştirel bir perspektifle olumsuz yönleriyle değerlendirilmesindedir. Bu yönüyle makale, klasik metin-lerdeki tek boyutlu idealizmi aşarak mitolojik figürlerin edebî ve felsefî dönüşümünü yeni bir bakış açısıyla ortaya koymaktadır.
Förderung
- YOKTUR
Zitieren
APA
Toptaş, D. B. (2026). Hikaye-i Simurg'da İdealize Edilen Figürün Ters Yüzü Simurg'un Olumsuz Nitelikleri. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 457-482. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1835583
Vancouver
Toptaş DB. Hikaye-i Simurg'da İdealize Edilen Figürün Ters Yüzü Simurg'un Olumsuz Nitelikleri. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;10(1):457-482. doi:10.30561/sinopusd.1835583
BibTeX
@article{Topta2026,
author = {Toptaş, Duygu Bingöl},
title = {Hikaye-i Simurg'da İdealize Edilen Figürün Ters Yüzü Simurg'un Olumsuz Nitelikleri},
journal = {Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {457--482},
doi = {10.30561/sinopusd.1835583}
}
EUVIMED