Kıraat Literatüründe Sekizli Tasnifler: Onlu Sisteme Giden Süreçte Yedili Geleneğin Yeniden Yorumlanışı
İlahiyat Tetkikleri Dergisi · 2026
DOI: 10.29288/ilted.1764063 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İlahiyat Tetkikleri Dergisi, 2026. Verfasst von İbrahim Tetik und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 58 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
İbn Mücâhid’in kıraatleri yediyle sınırlandırma eylemi, zamanla kıraat geleneğinde güçlü bir otorite kazanmıştır. Bu sınırlandırma girişimi, toplumsal ve dinî birlik ihtiyacına cevap vermeyi, rivayet güvenilirliğini teminat altına almayı ve aynı zamanda kıraat rivayetleri arasındaki zayıf yahut uydurma unsurları ayıklamayı amaçlayan bilinçli bir kıraat standartlaştırma hamlesi olarak değerlendirilebilir. Ancak söz konusu sınırlandırma ameliyesi, sonraki dönemlerde farklı yorumlara da konu olmuş, özellikle yedi harf ile yedi kıraatin özdeşleştirildiği bir anlayışın giderek güçlenmesine zemin hazırlamıştır. Bu algı zamanla, yedinin dışında kalan sahih kıraatlerin görünürlüğü ve itibarında görece bir daralma yaşanmasına yol açmıştır. İşte bu kavramsal indirgeme ve bunun pratikte doğurduğu dışlayıcı etkiye karşı, erken sayılabilecek dönemden itibaren sekizli kıraat tasnifleri tezahür etmiş, alternatif bir çerçeveyle sahih okuma çeşitliliğini yeniden görünür kılma çabaları günbegün mukavemet kazanmıştır. Başka bir deyişle, sekizli tasnifler, yedili sistemin doğurduğu daralmanın giderilmesine yönelik mantıksal dönüşümün kaçınılmazlığını deruhte eden muharrik bir mekanizma gibi işlev görmüşlerdir. Türkiye literatüründe sekizli kıraat tasniflerini doğrudan ve bütüncül bir yaklaşımla merkeze alan müstakil bir akademik incelemenin bulunmaması, bu çalışmanın yapılmasına zemin hazırlamıştır. Çalışma hem sekizli tasniflerin tarihsel-sosyolojik arka planını makale formatının el verdiği ölçüde aydınlatmayı hem de günümüzdeki yerleşik onlu tasnif geleneğinin doğuşunda zihni dönüşümün bu tür çalışmalarla olgunlaştığını vurgulamayı hedeflemekte, bu vesileyle kıraat mirasının doğru anlaşılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Zitieren
APA
Tetik, İ., & İlhan, M. İ. (2026). Kıraat Literatüründe Sekizli Tasnifler: Onlu Sisteme Giden Süreçte Yedili Geleneğin Yeniden Yorumlanışı. İlahiyat Tetkikleri Dergisi. https://doi.org/10.29288/ilted.1764063
Vancouver
Tetik İ, İlhan Mİ. Kıraat Literatüründe Sekizli Tasnifler: Onlu Sisteme Giden Süreçte Yedili Geleneğin Yeniden Yorumlanışı. İlahiyat Tetkikleri Dergisi. 2026. doi:10.29288/ilted.1764063
BibTeX
@article{Tetik2026,
author = {Tetik, İbrahim and İlhan, Muhammed İkbal},
title = {Kıraat Literatüründe Sekizli Tasnifler: Onlu Sisteme Giden Süreçte Yedili Geleneğin Yeniden Yorumlanışı},
journal = {İlahiyat Tetkikleri Dergisi},
year = {2026},
doi = {10.29288/ilted.1764063}
}
EUVIMED