Humour Between Opposition and Consent: Gıdık Gazette
Journal of History School · 2026 · 19 (LXXXIV) · 4797-4819
DOI: 10.29228/joh.80727 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of History School, 2026. Verfasst von Ferhat Eroğlu.
Abstract (Originalsprache)
ÖzBasın tarihi üzerine çok sayıda makale ve kitap yayımlanmasına rağmen Gıdık gazetesi içeriği bağlamında ayrıntılı olarak incelenmemiştir. Gazetenin hükûmetlere yönelik belirli bir mesafede durması dönemin muhalefet ortamlarının ruhunu anlamak açısından önemlidir ve mizahın belirli bir mesafede yapılabileceği gerçeğiyle örtüşmektedir. Bu nedenle Gıdık, dönemin ruhunu anlamak bakımından önemlidir. Ayrıca yayımlandığı günlerin sosyal ortamı, sokağın jargonu, o günlerde gülmecenin hangi konulara odaklandığı ya da toplumun hangi konular söz konusu olduğunda güldüğü gazetede görülebilmektedir. Bu duruma rağmen Gıdık, Osmanlı mizah basını ile ilgili genel çalışmalar içinde yüzeysel cümlelerle anılmıştır. Bu makalenin amacı, zengin içeriğiyle yayımlandığı dönemin siyasi ortamına dair belirgin izlenimler edinebileceğimiz Gıdık’ı kimliği, siyasi tutumu, hükûmetlere yönelik yaklaşımı, dönemin sosyal yaşantısına dair sunduğu veriler bağlamında incelemektir. Çalışma esnasında Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Millî Kütüphane, İBB Atatürk Kitaplığı TBMM Kütüphanesi ve Türk Tarih Kurumu süreli yayınlar koleksiyonlarından faydalanılmıştır. 69 sayı yayımlanan derginin 62 sayısına ulaşılmış ve bu sayılar kimlik, kadro, içerik, siyasi tutum, eleştiri, cezalar, basın ve mizah tarihindeki yeri eksenlerinde değerlendirilmiştir. Özellikle metin ve çizgilerin içeriğine yoğunlaşılmış, bu metinlerin dönemin politik ortamındaki karşılığı tartışılmıştır. Ayrıca dönemin mizah ortamını ele alan kaynaklardan da yararlanılmıştır. Makale, II. Meşrutiyet yıllarının özgün şartları göz önünde bulundurularak yazılmıştır. Tanzimat’la başlayan toplumsal dönüşüm bu dönemde zirveye ulaşmış, reformlar ve hayatın olağan akışı bütünleşmiştir. Bu durum mizahta ciddi gelişmeler yaratmıştır. Yazı, çizgi ve düşünce eskiye oranla daha güçlüdür. Kelimelerin alıcısı artmıştır. 1870’lerdeki mizah dergilerinin hitap ettiği az sayıda insanla 1908’den sonraki kalabalıklar aynı değildir. Bununla birlikte sözlü mizah unsurları da yerini büyük oranda yazılı mizaha ve çizgiye bırakmıştır. Kahvehanelere, çay bahçelerine toplanarak toplu halde gülüşen insanların çocukları yazılı metinlere ve çizgiye yönelmektedir. Sözlü mizahın geleneksel kahramanları masallardan, efsanelerden, halk anlatılarından alınıp gazetelerin logosuna taşınmakta; halkın karşısına yeni misyonlarla çıkarılmaktadır. Bu dönüşüm Gıdık’tan açıkça izlenebilmektedir. Bu da çalışmanın önemini artırmaktadır.
Zitieren
APA
Eroğlu, F. (2026). Humour Between Opposition and Consent: Gıdık Gazette. Journal of History School, 19(LXXXIV), 4797-4819. https://doi.org/10.29228/joh.80727
Vancouver
Eroğlu F. Humour Between Opposition and Consent: Gıdık Gazette. Journal of History School. 2026;19(LXXXIV):4797-4819. doi:10.29228/joh.80727
BibTeX
@article{Erolu2026,
author = {Eroğlu, Ferhat},
title = {Humour Between Opposition and Consent: Gıdık Gazette},
journal = {Journal of History School},
year = {2026},
volume = {19},
number = {LXXXIV},
pages = {4797--4819},
doi = {10.29228/joh.80727}
}
EUVIMED