15 ve 16. Yüzyıllarda Avrupa’da Basılan Arap Harfli Kitaplarda Görsel Unsurlar
Sanat Tarihi Dergisi · 21.07.2026 · 35 (1) · 267-283
DOI: 10.29135/std.1838498 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sanat Tarihi Dergisi, online erschienen am 21.07.2026. Verfasst von Fatma Boz Özdemir und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 34 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Avrupa’da matbaanın icat edilmesi ile 15. yüzyılın ortalarından itibaren yazılı metinlerin çoğaltılması matbaalar aracılığıyla yapılmaya başlanmıştır. Bilindiği gibi bu döneme Erken Modern Avrupa denilmektedir. Bu dönemde basılan kitaplar için Latince “incunabula/inkunabel” (Beşik Devri) kavramı kullanılmaktadır. Bu yıllar arasında insanlar, çok sayıda ve çeşitte belgeye erişim sağlamış, kitap sayısında ciddi bir artış olmuştur. Eğitim, düşünce ve kültürel yaklaşımlar da bu artıştan pozitif olarak etkilenmiştir. Avrupa’daki Hümanizmin de etkisiyle farklı dillerde basılan kitaplar bunun en iyi örneklerindendir. Avrupalı matbaacıların ekonomik, dini, kültürel ve siyasi sebeplerle birçok defa doğu dillerinde kitapları bastığı bilinmektedir. Bu çalışmada matbaanın icadından 16. yüzyılın sonuna kadar Erken Modern Avrupa’da Osmanlı Türkçesi ve Arapça olarak basılmış matbu eserlerde kullanılan görseller ele alınmıştır. Arap harfli baskının ilk yüzyılında eserlerde kullanılan görsel unsurların mahiyetine ışık tutulması amaçlanmaktadır. Söz konusu tarihler arasında Arap harfli olarak toplamda 20 kitabın basıldığı tespit edilmekle beraber bunlardan 6 tanesinde görsel unsurların yer aldığı belirlenmiştir. Resim, ilk sayfa tezyinatı, bölüm başı kompozisyonları ve rubrikasyon olarak adlandırılan ilk harf süslemeleri bu kapsamda ele alınmış olup bu görseller; konuları, teknik özellikleri ve kullanım amaçları üzerinden değerlendirilmiştir.
Zitieren
APA
Özdemir, F. B., & Bayer, N. (2026). 15 ve 16. Yüzyıllarda Avrupa’da Basılan Arap Harfli Kitaplarda Görsel Unsurlar. Sanat Tarihi Dergisi, 35(1), 267-283. https://doi.org/10.29135/std.1838498
Vancouver
Özdemir FB, Bayer N. 15 ve 16. Yüzyıllarda Avrupa’da Basılan Arap Harfli Kitaplarda Görsel Unsurlar. Sanat Tarihi Dergisi. 2026;35(1):267-283. doi:10.29135/std.1838498
BibTeX
@article{zdemir2026,
author = {Özdemir, Fatma Boz and Bayer, Nurdan},
title = {15 ve 16. Yüzyıllarda Avrupa’da Basılan Arap Harfli Kitaplarda Görsel Unsurlar},
journal = {Sanat Tarihi Dergisi},
year = {2026},
volume = {35},
number = {1},
pages = {267--283},
doi = {10.29135/std.1838498}
}
EUVIMED