EUVIMEDSkopri EUVIMED
Crossref

Florensky’nin Ters Perspektif Kuramı ile Sanatsal Fenomen Arasındaki İlişki Üzerine

Ezgi Ararat Cüceoğlu, Seza Sinanlar Uslu

Sanat Tarihi Dergisi · 2026-07-21 · 35 (1) · 1-21

DOI: 10.29135/std.1837490 ↗

At a glance

Journal article in Sanat Tarihi Dergisi, published online on 2026-07-21. Written by Ezgi Ararat Cüceoğlu and 1 co-authors. 25 references.

AstrattDettalji biblijografiċiCiteRelated studies

Abstract (original language)

Bu çalışma, Pavel Florensky’nin ters perspektif kuramını, görme ve hakikat arasındaki ilişkiyi yeniden kuran bir görsel düşünme biçimi olarak ele almaktadır. Florensky’nin ters perspektif olgusuna ilişkin ortaya koyduğu inanç merkezli epistemoloji, farklı tarihsel dönemlerde ortaya çıkan temsil biçimlerini yeniden yorumlamaya olanak sağlayan kuramsal bir çerçeve sunmaktadır. Bu kapsamda farklı dönemlerde çeşitli işlevlerle ortaya çıkan temsil rejimlerinin benzeşen uzamsal örgütlenmeleri, ters perspektif bağlamında tartışmaya açılmıştır. Merkezî perspektifin rasyonel bir dünya tasarımının en somut ifadesi olarak kabul edildiği Rönesans döneminde, Leonardo da Vinci ve Dürer’in resimlerinde görülen merkezî perspektiften sapma eğilimi, Rönesans öncesi sanatlardan seçilen örneklerle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Sanatçıların görsel alanın tek bir bakış noktasına indirgenmesine karşı eserlerinde ortaya çıkan gerilim, görmenin doğasının, bakışın konumunun ve temsilin sınırlarının Rönesans döneminde de tartışmaya açıldığını göstermektedir. İkon geleneğinde ters perspektifin mekânı izleyiciye doğru açarak ruhani olanı görünür kılma işlevinin, Rönesans’ta ve modern sanatta bakışın tekilleştirilmesine karşı ortaya çıkan alternatif uzamsal örgütlenmeler bağlamında yeniden yorumlandığı düşüncesinden hareketle, Rönesans öncesi temsil biçimleri ile modern sanat yaklaşımları arasında epistemolojik bir yakınlık kurulmuştur. Cézanne’ın nesneleri çoklu bakış açılarıyla ele alan yaklaşımı, Laurencin’in figür ile mekân arasındaki ayrımı belirsizleştiren yüzey temelli kurgusu, Dubuffet’nin mekânı yüzeyde yoğunlaşan izler ve şematik biçimler üzerinden kuran yaklaşımı, Malevich’in saf duygu arayışı bu çerçevede incelenmiş, bu yaklaşımlar ters perspektif eğiliminin modern düşüncedeki iz düşümleri olarak yeniden yorumlanmıştır. Bu bağlamda ters perspektif, görme biçimlerinin tarihsel dönüşümüne yeni okunurluklar kazandıran, sanatsal fenomenin çok katmanlı doğasını görünür kılan alternatif bir görsel düşünme biçimi olarak değerlendirilmiştir.

Cite

APA

Cüceoğlu, E. A., & Uslu, S. S. (2026). Florensky’nin Ters Perspektif Kuramı ile Sanatsal Fenomen Arasındaki İlişki Üzerine. Sanat Tarihi Dergisi, 35(1), 1-21. https://doi.org/10.29135/std.1837490

Vancouver

Cüceoğlu EA, Uslu SS. Florensky’nin Ters Perspektif Kuramı ile Sanatsal Fenomen Arasındaki İlişki Üzerine. Sanat Tarihi Dergisi. 2026;35(1):1-21. doi:10.29135/std.1837490

BibTeX
@article{Cceolu2026,
  author = {Cüceoğlu, Ezgi Ararat and Uslu, Seza Sinanlar},
  title = {Florensky’nin Ters Perspektif Kuramı ile Sanatsal Fenomen Arasındaki İlişki Üzerine},
  journal = {Sanat Tarihi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {35},
  number = {1},
  pages = {1--21},
  doi = {10.29135/std.1837490}
}
Start for free →