EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Eski Uygur Türkçesinde tėtrü ve çıngaru Zarflarının Eş Dizimlilik Kullanımları

Derya Ulutaş Çokgüngör

HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature) · 10.04.2026 · (24 [BAHAR 2026]) · 782-803

DOI: 10.28981/hikmet.1845603 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature), online erschienen am 10.04.2026. Verfasst von Derya Ulutaş Çokgüngör. Die Arbeit nennt 64 Literaturangaben. Gefördert von: Destekleyen kurum bulunmamaktadır..

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Eski Türkçenin ikinci devresi olan ve zengin bir metin külliyatına sahip olan Eski Uygur Türkçesi, eş dizimli yapıların yoğun olarak kullanıldığı bir dönemdir. Eldeki çalışmada, bu zengin külliyattan belirli eserler taranmak suretiyle, paralel anlam ve kullanıma sahip olan tėtrü ve çıngaru zarfları, sözcüksel eş dizimliliğin bir türü olan zarf+fiil eş dizimliliği kapsamında incelenmiştir. Bu doğrultuda, öncelikle söz konusu zarfların etimoloji kaynaklarında ve diğer tarihî kaynaklarda nasıl ele alındığından bahsedilmiştir. Daha sonra tėtrü ve çıngaru zarflarının kör-, sakın-, tıŋla-, uk-, bil-, eşid- gibi fiillerle birliktelik kullanımları karma yaklaşım esasında anlamsal şeffaflık ve değiştirilebilirlik ölçütleri dikkate alınarak belirlenmiştir. Bu incelemeler sonucunda, tėtrü zarfının on farklı eş dizimlilik kullanımı (tėtrü kör-, tėtrü çıngaru kör-, tėtrü tıŋla-, tėtrü edgüti tıŋla-, tėtrü sakın-, tėtrü çıngaru sakın-, tėtrü sakın- kolula-, tėtrü uk-, tėtrü çıngaru uk-, tėtrü bil- uk-) tespit edilmiştir. çıngaru zarfının ise, yedi farklı eş dizimlilik kullanımı (çıngaru kör-, çıngaru sakın-, çıngaru bögün- sakın-, tüzgerü çıngaru sakın- çıngaru bil-, edgüti çıngaru bil-, çıngaru bögün- bil-) saptanmıştır. Tespit edilen her bir yapı, kullanım sıklığı ile birlikte verilmiş ve metinlerden alınan örnek cümlelerle tanıklanmıştır. Bunun yanı sıra dönem eserlerinde, tėtrü ve çıngaru zarflarının eş dizimli kullanımlarıyla anlamsal yakınlık gösteren farklı birliktelikler de kaydedilmiş ve incelenmiştir.

Förderung

  • Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Zitieren

APA

Çokgüngör, D. U. (2026). Eski Uygur Türkçesinde tėtrü ve çıngaru Zarflarının Eş Dizimlilik Kullanımları. HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature), 782-803. https://doi.org/10.28981/hikmet.1845603

Vancouver

Çokgüngör DU. Eski Uygur Türkçesinde tėtrü ve çıngaru Zarflarının Eş Dizimlilik Kullanımları. HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature). 2026:782-803. doi:10.28981/hikmet.1845603

BibTeX
@article{okgngr2026,
  author = {Çokgüngör, Derya Ulutaş},
  title = {Eski Uygur Türkçesinde tėtrü ve çıngaru Zarflarının Eş Dizimlilik Kullanımları},
  journal = {HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature)},
  year = {2026},
  number = {24 [BAHAR 2026]},
  pages = {782--803},
  doi = {10.28981/hikmet.1845603}
}
Kostenlos starten →