Modernitenin Çığlığı: Nostalji
HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature) · 10.04.2026 · (24 [BAHAR 2026]) · 480-494
DOI: 10.28981/hikmet.1843522 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature), online erschienen am 10.04.2026. Verfasst von Cengiz Eken. Die Arbeit nennt 50 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
17. yüzyılda İsviçreli askerlerin memleket hasretinden muzdarip olarak vazifelerini yapamayacak hâle gelmesi, bir hastalık olarak değerlendirilmiş, teşhis ve tedavi sürecinde “nostos” ve “algia” terkibinden oluşan nostalji, bir tıp terimi olarak kavramlaşmıştır. Bilişsel, duyuşsal nitelikleri olan nostalji, bireyin yaşadığı sosyal ortama ayak uyduramayarak yabancılaşması ve emniyetli hâle getirilen, arındırılan, yüceleştirilen maziyi sığınak olarak görmesi ya da yaşadığı ana taşıma çabası olarak tanımlanabilecek bir rahatsızlıktır. İlkel dönemlerden itibaren kutsalın himayesinde evindelik hissini muhafaza eden insanoğlu, modernleşme sürecinde yaşamın radikal bir şekilde değişmesi, dünyevileşmenin her alana nüfuz etmeye başlaması gibi sebeplerle değer yitimine uğramış, bir kısmı da yabancılaşarak maziye sığınmış ve nostaljikleşmiştir. Bu dönemde özellikle Avrupa’da nostalji kitleselleşmiştir. Tedavi süreçlerinin tüketilmesi üzerine bedensel bir rahatsızlık olmadığı anlaşılan nostalji, sanat yanında psikoloji, sosyoloji, antropoloji gibi farklı disiplinlerin çalışma konusu olmuş, teorisyenlerin farklı saiklerle yaptığı çalışmalar, kavramın sınırlarını genişletmiştir. Böylece nostaljinin farklı cephelerini yansıtan yeni yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Bunlardan kavramın bir edebî tema olarak incelenmesi için en uygun olanı Svetlana Boym’un çalışması gibi görünmektedir. Boym, nostaljiyi “algia” ve “nostos” kelimelerinden hareketle “düşünsel nostalji” ve “yeniden kurucu nostalji” şeklinde tasnif etmiştir. Bu çalışmada genel hatlarıyla nostalji kavramının niteliği verilerek Boym’un tasnifinden hareketle edebî metinlerde yer bulma gerekçesine dair bir değerlendirme yapılmıştır.
Zitieren
APA
Eken, C. (2026). Modernitenin Çığlığı: Nostalji. HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature), 480-494. https://doi.org/10.28981/hikmet.1843522
Vancouver
Eken C. Modernitenin Çığlığı: Nostalji. HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature). 2026:480-494. doi:10.28981/hikmet.1843522
BibTeX
@article{Eken2026,
author = {Eken, Cengiz},
title = {Modernitenin Çığlığı: Nostalji},
journal = {HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature)},
year = {2026},
number = {24 [BAHAR 2026]},
pages = {480--494},
doi = {10.28981/hikmet.1843522}
}
EUVIMED