EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Seküler Alanın Dinî Yüzü: Analitik Bir Yönelim Olarak Din-Benzeri Mefhumu

Ömer Faruk Cengiz, Kemal Ataman

Bilimname · 30.10.2026 · (56) · 277-302

DOI: 10.28949/bilimname.1941537 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Bilimname, online erschienen am 30.10.2026. Verfasst von Ömer Faruk Cengiz und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 88 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Din-benzeri, görünüşte seküler olan ancak inanç, ritüel, kutsal gibi unsurlar açısından dinî olgulara benzeyen fenomenleri ifade eder. Bu konudaki literatürün zengin olduğu görülmektedir. Bellah’ın sivil din (civil religion) ve Bailey’nin içkin din (implicit religion) kavramları, yaklaşımın bilinen örnekleridir. Din-benzeri literatürünün genişliğine karşın, birikimi bütüncül biçimde değerlendiren ve kavramlar arası sistematik bir karşılaştırma yapan kapsamlı çalışma bulunmamaktadır. Bu makale, din-benzeri literatüründeki kavramsal yönelimleri belirlemeyi, öne çıkan kavramları karşılaştırmayı ve bulguların din bilimleri açısından sonuçlarını tartışmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda sistematik literatür incelemesi (SLR) kullanılarak 120 anahtar kelimeyle 40 veri tabanında tarama yapılmıştır. Tarama sonucunda 3000’i aşkın akademik yayına ulaşılmış, literatürün kapsamı ve çeşitliliği ortaya konmuş, öne çıkan kavramlar tespit edilmiştir. Bunların içinden seçilen altı kavram tarihsel gelişimleri, teorik dayanakları, temel olgu alanları, sağladıkları analitik imkânlar ve başlıca sınırlılıkları bakımından karşılaştırılmıştır. Analizler, kavramların açıklama imkânlarına rağmen din-benzeri olguları bütüncül biçimde ele almakta yetersiz kaldığını göstermektedir. Bu nedenle din-benzeri olguların sınırlarını belirleyen, farklı din tanımlarını kullanmayı mümkün kılan ve araştırmacılara rehberlik sağlayan yeni bir analitik modele ihtiyaç olduğu sonucuna varılmıştır. Yeni modelin farklı birikimler arasında bağlantı kurabileceği ve literatürü geliştirebileceği vurgulanmıştır. Araştırmanın son bölümünde din-benzeri yaklaşımının din bilimleri için önemi ve sonuçları tartışılmıştır. Yaklaşım, bir yandan alanı genişleterek seküler olguların dinî boyutlarını anlamaya katkı sağlamakta ve araştırmacılara yeni çalışma alanları sunmakta, diğer yandan din kavramını aşırı genişleterek disiplinin teorik temellerini zayıflatma riskini taşımaktadır. Din-benzeri yaklaşımının önümüzdeki yıllarda artarak din bilimlerini meşgul edeceğini öngörüyoruz. Araştırmacıların mevcut literatürü ve yaklaşımın kavramsal risklerini gözeterek bu yaklaşımı kullanmaları, modern dinî biçimlerin daha bilinçli ve tutarlı incelenmesini sağlayacaktır.

Zitieren

APA

Cengiz, Ö. F., & Ataman, K. (2026). Seküler Alanın Dinî Yüzü: Analitik Bir Yönelim Olarak Din-Benzeri Mefhumu. Bilimname, 277-302. https://doi.org/10.28949/bilimname.1941537

Vancouver

Cengiz ÖF, Ataman K. Seküler Alanın Dinî Yüzü: Analitik Bir Yönelim Olarak Din-Benzeri Mefhumu. Bilimname. 2026:277-302. doi:10.28949/bilimname.1941537

BibTeX
@article{Cengiz2026,
  author = {Cengiz, Ömer Faruk and Ataman, Kemal},
  title = {Seküler Alanın Dinî Yüzü: Analitik Bir Yönelim Olarak Din-Benzeri Mefhumu},
  journal = {Bilimname},
  year = {2026},
  number = {56},
  pages = {277--302},
  doi = {10.28949/bilimname.1941537}
}
Kostenlos starten →