EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

19. Yüzyılda Mekke ve Medine’de Kütüphaneler

Arwa Alhaji

Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies · 01.11.2026 · 0 (49) · 34-46

DOI: 10.26650/jos.1931733 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies, online erschienen am 01.11.2026. Verfasst von Arwa Alhaji. Die Arbeit nennt 48 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, XIX. yüzyılda Mekke ve Medine’deki kütüphanelerin tarihini ve Osmanlı döneminde bu kurumlara gösterilen ilginin biçimlerini incelemektedir. Araştırma, konuya ilişkin bilgilerin münferit kütüphaneleri veya belirli yönleri ele alan çalışmalarda dağınık bulunması probleminden hareketle kütüphane türlerini, kuruluş ve finansmanlarına katkıda bulunan kişi ve kurumları, koleksiyonların oluşumunu ve geçirdiği değişimleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Tarihî-betimleyici yöntemin benimsendiği çalışmada Hicaz Vilayeti salnâmeleri, seyahatnâmeler, kütüphane katalogları, vakfiyeler ve Arapça ile Türkçe akademik araştırmalar kullanılmıştır. İnceleme Mekke ve Medine ile XIX. yüzyılla sınırlandırılmış; diğer dönemlere yalnızca kurumların kökenlerini ve koleksiyonların sonraki durumunu açıklamak için başvurulmuştur. Kütüphaneler medrese ve okul kütüphaneleri, özel kütüphaneler, umumi vakıf kütüphaneleri ve ticari kütüphaneler olarak sınıflandırılmıştır. Mescid-i Harâm, Ârif Hikmet, Mahmûdiye, Osmanlı ve Beşîr Ağa kütüphaneleri; kuruluş, koleksiyon, idare, nakil, tahribat ve dağılma süreçleri bakımından incelenmiştir. Çalışmanın özgün katkısı, iki şehirdeki kütüphaneleri ortak bir kronolojik ve tasnifî çerçevede birleştirerek türlerini ilmî işlevleri ve destek kaynaklarıyla ilişkilendirmesidir. Bulgular, kütüphane türlerindeki farklılıkların koleksiyonlara, kullanım imkânlarına, kurumsal sürekliliğe ve ihmale karşı dayanıklılığa yansıdığını göstermektedir. Kütüphanelerin gelişiminde Osmanlı himayesi, vakıflar, âlimler, emirler, şahıslar ve kitap ticareti birlikte rol oynamıştır. İki şehrin dinî ve ilmî konumu ile hac ve ilim hareketliliği, kitap ve yazmaların korunmasına, araştırmacılara sunulmasına ve İslam dünyasında eser ve bilgi dolaşımına katkı sağlamıştır.

Zitieren

APA

Alhaji, A. (2026). 19. Yüzyılda Mekke ve Medine’de Kütüphaneler. Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies, 0(49), 34-46. https://doi.org/10.26650/jos.1931733

Vancouver

Alhaji A. 19. Yüzyılda Mekke ve Medine’de Kütüphaneler. Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies. 2026;0(49):34-46. doi:10.26650/jos.1931733

BibTeX
@article{Alhaji2026,
  author = {Alhaji, Arwa},
  title = {19. Yüzyılda Mekke ve Medine’de Kütüphaneler},
  journal = {Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies},
  year = {2026},
  volume = {0},
  number = {49},
  pages = {34--46},
  doi = {10.26650/jos.1931733}
}
Kostenlos starten →