Harîrî’nin Makâmât’ında Toplumun Aynası Olarak Meslekler: Temsil ve Eleştiri
Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies · 04.05.2026 · 0 (48) · 222-243
DOI: 10.26650/jos.1803906 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies, online erschienen am 04.05.2026. Verfasst von Hatice Derebaşı und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 24 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, el-Harîrî’nin (ö. 516/1122) el-Makâmât adlı eserinde, bazı mesleklerin anlatı içinde temsillerini ve bu temsiller aracılığıyla toplumsal yapıya yöneltilen eleştirinin mahiyetini ortaya koymaktadır. Harîrî, klasik Arap edebiyatının etkili yazın biçimlerinden biri olan makâme türü aracılığıyla dönemin sosyal dokusunu, zihniyet dünyasını ve kültürel değerlerini örtük ve îmâlı bir üslûpla; kimi zaman da ince bir ironi eşliğinde sunar. Eserde belirli meslek sahibi bireyler üzerinden yapılan temsiller, bireysel karakterlerle sınırlı kalmayarak bu figürler aracılığıyla ilgili mesleğin toplum içindeki konumu, dönemin değer yargılarını, saygınlık ölçütlerini, toplumda aksayan yönleri ya da bozulmaları da sunar. Bu meslekler, kimi zaman Harîrî’nin başkahramanı Ebû Zeyd es-Serûcî tarafından canlandırılır, kimi zaman onunla sahnede yer alan bir figür olarak rol alır, kimi zaman da makâme kahramanları arasında geçen konuşmaların merkezinde yer alır. Hikâyelerde yer verilen bu toplumsal roller aracılığıyla, anlatının hem zâhirinde hem de satır aralarında toplumdaki bozulmalara, işleyişteki aksaklıklara veya yanlış gidişata dair eleştirel mesajlar îmâ yoluyla aktarılır. Dolayısıyla Makâmât ‘ta, yazarın belirli niteliklerle tasvir ettiği meslek mensupları ile onların davranış ve söylemleri rastgele seçilmemiş; aksine, bilinçli olarak toplumsal meseleler hikâyeler içerisine ustaca yerleştirilmiş ve dikkatle okunması gereken çok boyutlu yapılar olarak kurgulanmıştır.
Zitieren
APA
Derebaşı, H., & Fazlıoğlu, Ş. (2026). Harîrî’nin Makâmât’ında Toplumun Aynası Olarak Meslekler: Temsil ve Eleştiri. Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies, 0(48), 222-243. https://doi.org/10.26650/jos.1803906
Vancouver
Derebaşı H, Fazlıoğlu Ş. Harîrî’nin Makâmât’ında Toplumun Aynası Olarak Meslekler: Temsil ve Eleştiri. Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies. 2026;0(48):222-243. doi:10.26650/jos.1803906
BibTeX
@article{Dereba2026,
author = {Derebaşı, Hatice and Fazlıoğlu, Şükran},
title = {Harîrî’nin Makâmât’ında Toplumun Aynası Olarak Meslekler: Temsil ve Eleştiri},
journal = {Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies},
year = {2026},
volume = {0},
number = {48},
pages = {222--243},
doi = {10.26650/jos.1803906}
}
EUVIMED