Modern Zihniyetin Aynası Olarak Roman
Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi · 30.09.2026 · 25 (2) · 279-308
DOI: 10.20981/kaygi.1920914 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, online erschienen am 30.09.2026. Verfasst von Emrullah Kılıç. Die Arbeit nennt 21 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, modernlikle birlikte bireyin dünyayı anlama ve kendini konumlandırma biçiminde merkezi bir özneye dönüşmesinin toplumsal tahayyül ve ahlaki yaşam üzerindeki etkilerini, modernliğe özgü bir kurmaca formu olan romanın yeni kurgusal işlevleri üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma ve metin analizi yöntemi benimsenmiş; edebî sosyoloji ile ahlak ve toplumsal tahayyül felsefesi yaklaşımları eleştirel bir diyaloga sokularak belirleyici roman metinleri bu çerçevede çözümlenmiştir. Modernliğin yarattığı zihinsel dönüşüm, yalnızca toplumsal ve teknolojik yapıları değil, bireyin dünyayı anlamlandırma biçimini de kökten değiştirmiştir. Hakikatin kaynağı klasik evrensel ilkelerden bireysel deneyime kaymış; öznel algı, ekonomik özerklik ve duygusal derinlik yeni bir kültürel tahayyülün merkezine yerleşmiştir. Roman, bu yeni zihniyetin hem anlatısal taşıyıcısı hem de kurucu aracı olarak işlev görmüş; geleneksel hakikat anlayışından kopan dünyanın gerçekliğini hem teşhir eden hem de müzakereye açan bir anlatı formu olarak ortaya çıkmıştır. Modern romanın erken dönem temsilcileri, mitolojik ve tarihsel anlatıların yerine gündelik yaşamı ve özgün bireysel deneyimi koyan yeni bir estetik düzlem kurarak klasik edebiyat geleneğini dönüştürmüştür. Aile, evlilik ve özel alan gibi temalar aracılığıyla roman; duyguların kurumsallaştığı, ekonomik ilişkilerin biçimlendirdiği ve etik değerlerin yeniden yazıldığı bir zemin sunar; bireyin içsel çatışmaları da böylece kamusal, kültürel ve ekonomik anlamla bütünleşir. Bu zihinsel yapı günümüzde dijital anlatı biçimleri aracılığıyla yeniden üretilmekte; ancak romanın sunduğu derinlikli düşünme ve eleştirel sorgulama imkânı, bu yeni formlarda çoğu kez yerini yüzeyselliğe ve manipülasyona bırakmaktadır.
Zitieren
APA
Kılıç, E. (2026). Modern Zihniyetin Aynası Olarak Roman. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 25(2), 279-308. https://doi.org/10.20981/kaygi.1920914
Vancouver
Kılıç E. Modern Zihniyetin Aynası Olarak Roman. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi. 2026;25(2):279-308. doi:10.20981/kaygi.1920914
BibTeX
@article{Kl2026,
author = {Kılıç, Emrullah},
title = {Modern Zihniyetin Aynası Olarak Roman},
journal = {Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi},
year = {2026},
volume = {25},
number = {2},
pages = {279--308},
doi = {10.20981/kaygi.1920914}
}
EUVIMED