Αξιοποίηση αποβλήτων αμπελοοινικού τομέα για παραγωγή οίνων ποιότητας
Aristotle University of Thessaloniki · 01.01.2025
DOI: 10.26262/heal.auth.ir.365211 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Aristotle University of Thessaloniki, erschienen am 01.01.2025. Verfasst von Evangelos Kokkinomagoulos.
Abstract (Originalsprache)
Η αμπελοκαλλιέργεια και η οινοποίηση αποτελούν σημαντικούς αγροβιομηχανικούς κλάδους παγκοσμίως, με την παραγωγή σταφυλιών να ανέρχεται το 2023 σε 70,3 εκατομμύρια τόνους και την παγκόσμια αγορά οίνου να εκτιμάται στα 385 δισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, η έντονη παραγωγική δραστηριότητα συνοδεύεται από μεγάλες ποσότητες αποβλήτων και υποπροϊόντων, όπως τα στέμφυλα, οι οινολάσπες και τα κλαδευτικά υπολείμματα, οι οποίες προκαλούν περιβαλλοντικές ανησυχίες. Η ορθολογική αξιοποίησή τους εντάσσεται στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας και της βιώσιμης διαχείρισης δευτερευουσών ροών. Η παρούσα διατριβή επικεντρώνεται στην ολιστική αξιοποίηση των βασικών υποπροϊόντων του αμπελοοινικού τομέα, με σκοπό την παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας και πιθανές εφαρμογές στην οινοποίηση και στην βιομηχανία τροφίμων. Η μελέτη δομείται σε τρία μέρη, καθένα εκ των οποίων αφορά σε διαφορετικό υποπροϊόν. Στο πρώτο μέρος, οι οινολάσπες χρησιμοποιήθηκαν για την ανάπτυξη θρεπτικών υποστρωμάτων χαμηλού κόστους μέσω αυτόλυσης, με στόχο την αντικατάσταση του εμπορικού εκχυλίσματος ζύμης. Μελετήθηκε η επίδραση παραμέτρων όπως η θερμοκρασία, το pH, η συγκέντρωση στερεών και η προκατεργασία, στην παραγωγή αυτολυμάτων πλούσιων σε άζωτο, ενώ από τα αποτελέσματα φάνηκε ότι η θερμοκρασία επηρέασε σημαντικά το προφίλ αμινοξέων. Τα παραγόμενα εκχυλίσματα εξετάστηκαν ως πηγή αζώτου για την ανάπτυξη οινοποιητικών μικροοργανισμών (Lactiplantibacillus plantarum και Saccharomyces cerevisiae), επιδεικνύοντας συγκρίσιμη ή και βελτιωμένη αποτελεσματικότητα σε σχέση με εμπορικό σκεύασμα. Στο δεύτερο μέρος, διερευνήθηκε η αξιοποίηση των στεμφύλων σε τρεις άξονες: (α) η σταθερότητα των εκχυλισμάτων και ο εμπλουτισμός τυριού τυρογάλακτος (Μανούρι Π.Ο.Π.) με σκόνη στεμφύλων, (β) η χρήση στεμφύλων ως φυσικό διαυγαστικό μέσο σε σύγκριση με εμπορικά σκευάσματα, και (γ) η χρήση τους ως φορέα ακινητοποίησης γαλακτικών βακτηρίων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υψηλότερο pH κατά την εκχύλιση οδήγησε σε υψηλότερους ρυθμούς αποικοδόμησης των ανθοκυανινών και των φαινολικών κατά την αποθήκευση και τη θέρμανση, ενώ οι φαινολικές ενώσεις των στεμφύλων παρουσίασαν ανθεκτικότητα στη θέρμανση στους 90 °C για έως και 30 λεπτά. Παράλληλα, η χρήση στεμφύλων ως διαυγαστικό μέσο σε οίνους ενίσχυσε το χρώμα και αφαίρεσε αποτελεσματικά φαινολικές ενώσεις, χωρίς να μεταβάλλεται σημαντικά η αρωματική πολυπλοκότητα. Επίσης, τα στέμφυλα ως φορέας ακινητοποίησης παρουσίασαν υψηλά ποσοστά ακινητοποίησης γαλακτικών βακτηρίων, τα οποία πραγματοποίησαν αποτελεσματικά μηλογαλακτική ζύμωση. Στο τρίτο μέρος, αναπτύχθηκαν καινοτόμες μεμβράνες τροφίμων μέσω ενσωμάτωσης νανοκρυστάλλων κυτταρίνης (CNC), οι οποίοι απομονώθηκαν από κλαδευτικά υπολείμματα, σε μήτρα καρβοξυμεθυλοκυτταρίνης (CMC). Παράλληλα, ενσωματώθηκε εκχύλισμα στεμφύλων για την παροχή αντιοξειδωτικών ιδιοτήτων στις μεμβράνες. Η μελέτη κατέδειξε ότι οι μεμβράνες με αναλογία CMC/CNC = 78/22 προσφέρουν τις βέλτιστες μηχανικές ιδιότητες, ισορροπώντας μεταξύ αντοχής και ευκαμψίας, ενώ η ενσωμάτωση CNC βελτίωσε την υδροφιλικότητα και τη σταθερότητα των μεμβρανών χωρίς να επηρεάζει αρνητικά τις ιδιότητες φραγμού. Συνολικά, η διατριβή παρέχει ένα συνεκτικό και εφαρμόσιμο πλαίσιο για την αξιοποίηση των βασικών υποπροϊόντων του αμπελοοινικού τομέα, προσφέροντας νέες προοπτικές για την ενίσχυση της βιωσιμότητας και την ενσωμάτωση αρχών κυκλικής οικονομίας στη βιομηχανία οίνου.
Schlagwörter
Zitieren
APA
Kokkinomagoulos, E. (2025). Αξιοποίηση αποβλήτων αμπελοοινικού τομέα για παραγωγή οίνων ποιότητας. Aristotle University of Thessaloniki. https://doi.org/10.26262/heal.auth.ir.365211
Vancouver
Kokkinomagoulos E. Αξιοποίηση αποβλήτων αμπελοοινικού τομέα για παραγωγή οίνων ποιότητας. Aristotle University of Thessaloniki. 2025. doi:10.26262/heal.auth.ir.365211
BibTeX
@article{Kokkinomagoulos2025,
author = {Kokkinomagoulos, Evangelos},
title = {Αξιοποίηση αποβλήτων αμπελοοινικού τομέα για παραγωγή οίνων ποιότητας},
journal = {Aristotle University of Thessaloniki},
year = {2025},
doi = {10.26262/heal.auth.ir.365211}
}
EUVIMED