EUVIMEDScopri EUVIMED
Crossref

Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba

Ayşe Şimşek

Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi · 2026-03-31 · 11 (1) · 628-672

DOI: 10.24186/vakanuvis.1807400 ↗

At a glance

Journal article in Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, published online on 2026-03-31. Written by Ayşe Şimşek. 74 references.

AbstractDati bibliograficiCiteRelated studies

Abstract (original language)

Harem-i Hümâyun, eğitim düzeni ve kademeli terfi sistemi bulunan kurumsal bir yapıdır. Bu sistemde harem mensupları kalfalıktan ustalığa uzanan statülerle saray içinde görev dağılımı yapılmıştır. Bu yapı Osmanlı sarayında kadınların belirli ölçüde kariyer, statü ve idari sorumluluk kazanabildiğini göstermektedir. Haremde kadınların ulaşabildiği en üst görevlerden biri hazinedar ustalık olup bu görev harem bürokrasisinin düzeni ve işleyişinde önemli bir yere sahipti. Nesimisaba’nın Esma Sultan nazarında idari ve siyasi açıdan etkin bir konumda olduğu anlaşılmaktadır. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’nde dağınık biçimde yer alan Nesimisaba’ya ilişkin belgeler bir araya getirilerek karşılaştırmalı okumalar yoluyla veriler arasındaki bağlantılar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın temel bulguları Nesimisaba’nın ailesine dair bilgiler yanında haremdeki kariyeri, Esma Sultan üzerindeki siyasi etkisi ve bu etkisi nedeniyle onun yanından uzaklaştırılması, hazinedar ustalığına terfi etmesi, elde ettiği servet ve gelir ağları, bunları esham gibi yatırımlarla değerlendirmesi ve hayır faaliyetlerinde kullanmasıdır. Nesimisaba’nın kariyeri, serveti ve hayır faaliyetleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde harem içindeki kadınların uygun şartlar oluştuğunda iktidara yakın hale gelebildiğini, iktidarın kırılganlığını, kişiyi uzaklaştırılmaya da sürükleyebildiğini ve bununla birlikte iyi yönetilebilen bir süreçle statüsünün yükselebildiğini ve bu ünvanını koruyabildiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, Osmanlı tarih yazımında giderek önemli hale gelen ikincil elitler, saraylı kadınların eylemliliği literatürüne ve harem kurumu çalışmalarına bir katkı sunmaktadır.

Cite

APA

Şimşek, A. (2026). Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 11(1), 628-672. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1807400

Vancouver

Şimşek A. Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi. 2026;11(1):628-672. doi:10.24186/vakanuvis.1807400

BibTeX
@article{imek2026,
  author = {Şimşek, Ayşe},
  title = {Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba},
  journal = {Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {11},
  number = {1},
  pages = {628--672},
  doi = {10.24186/vakanuvis.1807400}
}
Start for free →