Ötekiyle Karşılaşmak: Rusya Türklerinin 1910 Kazan Misyoner Kongresi’ne Tepkileri ve İhtida Bağlamında Bir Hicab Tartışması
Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi · 30.06.2026 · (55) · 49-83
DOI: 10.24058/tkidergi.1797664 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Ozan Karabulak. Die Arbeit nennt 116 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, 1910 yılında Rusya Müslümanlarının matbuatında meydana çıkan bir dizi tartışma ve fikir alışverişini incelemektedir. Makale dinî ve politik baskılar, soruşturma ve sürgünler ile önde gelen düşünce adamlarının ülke dışına gitmesi gibi sebeplerle durgunlaşan fikir hayatının bu yılda düzenlenen Kazan Misyonerlik Kongresi’ne tepki olarak tekrar nasıl canlandığını ele almaktadır. Kongrenin, kararları arasında Rusya Müslümanlarının genelini ilgilendiren birçok başlık bulunuyordu. Kongredeki tartışmalar ve gündem olan konular Rusyalı Müslüman matbuatında iki farklı yaklaşımın ortaya çıkmasına sebep oldu. İlki, misyonerlerin artık eski güçlerinde olmadığı, dolayısıyla kongrenin herhangi bir önemi bulunmadığı yönündeydi. İkincisi ise kongreyi dinî ve kültürel bir tehdit olarak algılama eğilimindeydi. Makalenin ikinci bölümü, misyonerlik kongresi ile yenilenen entelektüel enerjinin, özellikle tesettür ile ilgili olarak kadınların özgürlüğü teması üzerine yeni bir tartışma başlattığını incelemektedir. Tartışma, Kazan, St. Petersburg, Bahçesaray, Bakü, Orenburg ve İstanbul gibi şehirler arasında gidip gelen dergi ve gazetelerde yer aldı. Makale, Rusya Müslümanlarının eğitimli elit kesiminin iki önemli temsilcisi olan yenilikçi aydınların misyonerlik çalışmaları ve misyonerlerin fikirlerine ve faaliyetlerine nasıl tepki verdiklerini ve İslamiyet’in yayılması gibi kritik bir konuyla karşı karşıya kalan din alimlerinin yaşadıkları ikilemleri aydınlatmayı amaçlamaktadır. Sonuç olarak Ceditçilerin misyonerlere karşı büyük ölçüde ortak bir cephe oluşturmalarına karşın din değiştirme eşiğindeki bir kadın figür bağlamında “hicab” meselesine yaklaşım tarzlarındaki farklılıklar onların homojen bir fikir zümresi teşkil etmediği anlaşılmıştır.
Zitieren
APA
Karabulak, O. (2026). Ötekiyle Karşılaşmak: Rusya Türklerinin 1910 Kazan Misyoner Kongresi’ne Tepkileri ve İhtida Bağlamında Bir Hicab Tartışması. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 49-83. https://doi.org/10.24058/tkidergi.1797664
Vancouver
Karabulak O. Ötekiyle Karşılaşmak: Rusya Türklerinin 1910 Kazan Misyoner Kongresi’ne Tepkileri ve İhtida Bağlamında Bir Hicab Tartışması. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi. 2026:49-83. doi:10.24058/tkidergi.1797664
BibTeX
@article{Karabulak2026,
author = {Karabulak, Ozan},
title = {Ötekiyle Karşılaşmak: Rusya Türklerinin 1910 Kazan Misyoner Kongresi’ne Tepkileri ve İhtida Bağlamında Bir Hicab Tartışması},
journal = {Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi},
year = {2026},
number = {55},
pages = {49--83},
doi = {10.24058/tkidergi.1797664}
}
EUVIMED