Eski Türkçede Avlanma Bildiren Fiiler
Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi · 30.06.2026 · (55) · 363-402
DOI: 10.24058/tkidergi.1769084 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Aybüke Betül Doğan und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 55 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Eski Türkçede avlanma fiillerini tespit ederek, bu fiillerin anlam alanlarını tarihî ve kültürel bağlamda incelemeyi amaçlamaktadır. Avcılık, Eski Türk toplumunda yalnızca bir beslenme yöntemi değil; aynı zamanda savaş eğitimi, sosyal hiyerarşiyi belirleyen bir etkinlik, ritüel bir pratik ve ekonomik faaliyet olarak önemli bir yer tutmuştur. Orhon ve Yenisey Yazıtları, Uygur dönemi metinleri ve Kaşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü gibi kaynaklarda, avcılık eylemini karşılayan fiillerle karşılaşılmıştır. Çalışmada adka-, abla-~avla-~awla-, aŋdı-, aŋla-~eŋle-, butarla-, çap-, çok-, edär-, ıdala-, kap-, käyiklä-, kov- kovıt-, kuşla-, meŋle-, ölür-, sançın-, tançkıla-, tit-, tut-, tuzakla-, ye- gibi basit fiiller detaylı biçimde ele alınmış, her bir fiilin metin içerisindeki bağlamına göre anlamları, kullanım sıklıkları ve semantik çeşitlilikleri değerlendirilmiştir. Abka ün-, av avla-, avga eşin-, avda … at-, kapgan ur-, kuş kuşla-, kuşlayu bar- gibi fiil öbekleri de tespit edilerek açıklanmıştır. Söz konusu fiillerin bazıları avcılığı doğrudan karşılamakta; bazıları ise mecaz ya da soyut anlamlarla avlanma pratiğini dolaylı biçimde ifade etmektedir. Özellikle “kendini feda etmek, yakalamak, yutmak, etrafını sarıp pusuya düşürmek” gibi anlam alanlarına giren fiiller, Eski Türk toplumunun avcılığa yüklediği anlam çeşitliliğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, Eski Türkçede avcılıkla ilgili söz varlığının zenginliğini ortaya koyarken, Türk kültür tarihine dair dilsel ve toplumsal ipuçları da sunmaktadır.
Zitieren
APA
Doğan, A. B., & Akar, E. (2026). Eski Türkçede Avlanma Bildiren Fiiler. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 363-402. https://doi.org/10.24058/tkidergi.1769084
Vancouver
Doğan AB, Akar E. Eski Türkçede Avlanma Bildiren Fiiler. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi. 2026:363-402. doi:10.24058/tkidergi.1769084
BibTeX
@article{Doan2026,
author = {Doğan, Aybüke Betül and Akar, Elif},
title = {Eski Türkçede Avlanma Bildiren Fiiler},
journal = {Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi},
year = {2026},
number = {55},
pages = {363--402},
doi = {10.24058/tkidergi.1769084}
}
EUVIMED