EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Doğulu ve Batılı Seyyahların Anlatılarında İstanbul’un Sembol Yapısı Ayasofya: 16.-19. Yüzyıl Seyahatnamelerinde Algı ve Tasvirler

Rukiye İrem Kandemir, Metin Menekşe

JOURNAL OF HISTORY AND FUTURE · 25.06.2026 · 12 (2) · 335-374

DOI: 10.21551/jhf.1967884 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift JOURNAL OF HISTORY AND FUTURE, online erschienen am 25.06.2026. Verfasst von Rukiye İrem Kandemir und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 48 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Ayasofya, VI. yüzyılda inşa edilmesinden itibaren İstanbul’un en önemli simgelerinden biri olarak farklı medeniyetlerin, dinî geleneklerin ve kültürel hafızaların kesiştiği özgün bir mekân niteliği kazanmıştır. Bizans İmparatorluğu döneminde Hristiyan dünyanın en önemli ibadet merkezlerinden biri olan yapı, İstanbul’un fethinin ardından Osmanlı hâkimiyetinde camiye dönüştürülmüş ve bu yeni kimliğiyle de seyyahların dikkatini çekmeye devam etmiştir. Bu yönüyle Ayasofya, yüzyıllar boyunca şehri ziyaret eden Doğulu ve Batılı seyyahların anlatılarında yalnızca mimari bir eser olarak değil, aynı zamanda tarihî, dinî ve kültürel anlamlarla yüklü bir sembol olarak yer almıştır.Bu çalışma, 16. ve 19. yüzyıllar arasında İstanbul’u ziyaret eden seyyahların kaleme aldıkları seyahatnamelerde Ayasofya’nın nasıl algılandığını, tasvir edildiğini ve temsil edildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada, farklı coğrafyalardan ve inanç çevrelerinden gelen seyyahların gözlemleri karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelenmiş; yapının mimari özellikleri, sanatsal unsurları, efsaneleri, yapım ve onarım süreçleri ile fetih sonrasında üstlendiği dinî ve toplumsal işlevler değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel kaynaklarını seyahatnameler oluştururken, tarih, sanat tarihi ve kültürel miras literatüründen yararlanılarak konu çok boyutlu bir perspektifle ele alınmıştır. Tarihsel-betimleyici analiz yöntemi doğrultusunda yürütülen inceleme, farklı kültürel arka planlara sahip seyyahların Ayasofya’ya ilişkin ortak ve ayrışan değerlendirmelerini tespit etmeyi hedeflemektedir.Araştırma bulguları, Ayasofya’nın seyyahların anlatılarında yalnızca bir ibadet mekânı veya mimari eser olarak değil, İstanbul’un tarihî kimliğini ve çok katmanlı kültürel mirasını temsil eden sembolik bir yapı olarak öne çıktığını göstermektedir. Seyahatnamelerde yapı; mimari ihtişamı, kutsallığı, tarihî sürekliliği ve farklı medeniyetlere ait izleri bünyesinde barındırması nedeniyle hayranlık uyandıran bir mekân olarak tasvir edilmiştir. Ayrıca Ayasofya’nın, Doğu ile Batı arasında kurulan kültürel etkileşimin ve medeniyetler arası sürekliliğin önemli bir göstergesi olarak algılandığı görülmektedir. Bu çalışma, seyahatname literatürü üzerinden Ayasofya’nın tarihsel algısını ortaya koyarak Osmanlı İstanbul’u, kutsal mekânlar ve kültürel miras araştırmalarına katkı sunmakta; yapının farklı dönemlerde üretilen anlatılar aracılığıyla kazandığı anlam katmanlarını ve dünya kültür tarihindeki ayrıcalıklı konumunu değerlendirmektedir.

Zitieren

APA

Kandemir, R. İ., & Menekşe, M. (2026). Doğulu ve Batılı Seyyahların Anlatılarında İstanbul’un Sembol Yapısı Ayasofya: 16.-19. Yüzyıl Seyahatnamelerinde Algı ve Tasvirler. JOURNAL OF HISTORY AND FUTURE, 12(2), 335-374. https://doi.org/10.21551/jhf.1967884

Vancouver

Kandemir Rİ, Menekşe M. Doğulu ve Batılı Seyyahların Anlatılarında İstanbul’un Sembol Yapısı Ayasofya: 16.-19. Yüzyıl Seyahatnamelerinde Algı ve Tasvirler. JOURNAL OF HISTORY AND FUTURE. 2026;12(2):335-374. doi:10.21551/jhf.1967884

BibTeX
@article{Kandemir2026,
  author = {Kandemir, Rukiye İrem and Menekşe, Metin},
  title = {Doğulu ve Batılı Seyyahların Anlatılarında İstanbul’un Sembol Yapısı Ayasofya: 16.-19. Yüzyıl Seyahatnamelerinde Algı ve Tasvirler},
  journal = {JOURNAL OF HISTORY AND FUTURE},
  year = {2026},
  volume = {12},
  number = {2},
  pages = {335--374},
  doi = {10.21551/jhf.1967884}
}
Kostenlos starten →