OSMANLI DÖNEMİNDE BİR TEKSTİL MERKEZİ: TOKAT KÖK BOYAHANESİ
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 21.07.2026 · 35
DOI: 10.35379/cusosbil.1683232 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 21.07.2026. Verfasst von Nurcan Boşdurmaz. Die Arbeit nennt 42 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Osmanlı döneminde önemli bir tekstil üretim merkezi olan Tokat’taki Kök Boyahanesi’ni, 1772 tarihli şer‘iyye sicili belgesi üzerinden incelemektedir. Araştırmada boyahane, yalnızca kumaş ve ipliklerin renklendirildiği teknik bir işletme olarak değil; hammadde tedariki, lonca örgütlenmesi, malikâne sistemi, zanaatkâr-tüccar ilişkileri ve devlet denetimi içinde şekillenen çok katmanlı bir üretim alanı olarak ele alınmaktadır. Belgede kayıtlı çivit küpleri, kireç, pekmez, çengâr, ham ve pişirilmiş çivit ile bakır eşyalar, Tokat’taki boyama faaliyetlerinin kimyasal ve teknik altyapısını göstermektedir. Kahve ibriği, yastık, minder, hasır ve seccade gibi gündelik kullanım eşyaları ise boyahanenin aynı zamanda sosyal ve meslekî bir yaşam mekânı olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, 18. yüzyılın ikinci yarısında çivit fiyatlarındaki artış, sahte boya kullanımı ve malikâne sahiplerinin baskısı nedeniyle Tokat boyahanelerinde yaşanan üretim krizini de değerlendirmektedir. Mimari açıdan ise boyahanelerin suya erişim, yangın güvenliği, geniş kazan hacimleri, depolama ve kurutma alanları gibi işlevsel gerekliliklerle biçimlenen yarı-endüstriyel yapılar olduğu vurgulanmaktadır. Bu yönüyle Tokat Kök Boyahanesi, Osmanlı kentinde zanaat, üretim teknolojisi ve mimari mekân ilişkisinin izlenebildiği önemli bir örnek sunmaktadır.
Zitieren
APA
Boşdurmaz, N. (2026). OSMANLI DÖNEMİNDE BİR TEKSTİL MERKEZİ: TOKAT KÖK BOYAHANESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1683232
Vancouver
Boşdurmaz N. OSMANLI DÖNEMİNDE BİR TEKSTİL MERKEZİ: TOKAT KÖK BOYAHANESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1683232
BibTeX
@article{Bodurmaz2026,
author = {Boşdurmaz, Nurcan},
title = {OSMANLI DÖNEMİNDE BİR TEKSTİL MERKEZİ: TOKAT KÖK BOYAHANESİ},
journal = {Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
volume = {35},
doi = {10.35379/cusosbil.1683232}
}
EUVIMED