İtaat Etmemenin Gücü: Mohammad Rasoulof’un “Şeytan Yoktur” Adlı Filmine Etik Açıdan Bir Bakış
Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi · 30.09.2026 · 25 (2) · 455-489
DOI: 10.20981/kaygi.1920952 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, online erschienen am 30.09.2026. Verfasst von Fatma Erkek. Die Arbeit nennt 24 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Mohammad Rasoulof’un “Şeytan Yoktur” adlı filmi, İran’da hâlâ uygulanan ölüm cezasını konu alır. İran’da ölüm cezası verilen mahkûmların infazı ceza infaz memurları ve zorunlu askerlik hizmetini yapan bazı askerler tarafından yerine getirilmektedir. Bundan ötürü ölüm cezası sadece suçlu olarak bulunanların değil aynı zamanda onların infazlarını zorla gerçekleştirmeye itilen insanların hayatlarını da olumsuz etkilemektedir. Rasoulof, bu filmde ölüm cezası verilen mahkûmların infazını gerçekleştirmek için görevlendirilen kişilerin bu yöndeki tercihlerine odaklanır. Filmde bu kişilerden bazıları bu görevi yerine getirmemenin ağır bedellerini, her şeyi göze alarak ahlaki gerekçelerle, vicdanen yapmayı reddederler. Ancak bazıları ise verilen emre itaat etmek ya da yasalara uymak gerektiğini düşünerek bu görevi yerine getirir. Dolayısıyla eylemin ahlaksal boyutu, kötü yanları üzerine düşünmeden verilen emre uyarlar. Onlar yasalara ve verilen emirlere göre hareket ettiklerini düşündükleri için eylemlerinden kendilerini sorumlu tutmazlar. Arendt’e göre itaat eden bir yetişkin, kendisinden itaat etmesini talep eden yasayı ya da otoriteyi aslında olumluyordur ve ona destek veriyordur. Bu türden insanlar kendi kendilerine bir yargılamada bulunmazlar ve karar vermezler. Düşünmemeyi ve bu şekilde davranmayı seçmişlerdir. Bundan dolayı yapıp ettiklerinden azade değillerdir, sorumlulardır daha doğrusu düşünmemeleri onları sorumsuz kılmaz. Ölüm cezasına çarptırılan mahkumların infazını gerçekleştirmeyi reddedenler ise diğerlerinin aksine ölüm cezasını savunmazlar. Yasaları ve verilen emirleri sorgularlar. Var olan bir haksızlığa, suça ve bir kötülüğe ortak olmayı reddederler. Bu türden insanlar adaletsizliğe, haksızlığa karşı çıkma sorumluluğuna sahip olduğumuzu bize hatırlatırlar. Nitekim bu makale infazı yerine getirmekle görevlendirilen kişilerin tercihlerini Arendt, Bauman, Gros ve Thoreau gibi birçok düşünürün görüşleri ışığında ele alıp değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Zitieren
APA
Erkek, F. (2026). İtaat Etmemenin Gücü: Mohammad Rasoulof’un “Şeytan Yoktur” Adlı Filmine Etik Açıdan Bir Bakış. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 25(2), 455-489. https://doi.org/10.20981/kaygi.1920952
Vancouver
Erkek F. İtaat Etmemenin Gücü: Mohammad Rasoulof’un “Şeytan Yoktur” Adlı Filmine Etik Açıdan Bir Bakış. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi. 2026;25(2):455-489. doi:10.20981/kaygi.1920952
BibTeX
@article{Erkek2026,
author = {Erkek, Fatma},
title = {İtaat Etmemenin Gücü: Mohammad Rasoulof’un “Şeytan Yoktur” Adlı Filmine Etik Açıdan Bir Bakış},
journal = {Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi},
year = {2026},
volume = {25},
number = {2},
pages = {455--489},
doi = {10.20981/kaygi.1920952}
}
EUVIMED