Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi
Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi · 29.03.2026 · 25 (1) · 139-168
DOI: 10.20981/kaygi.1826233 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, online erschienen am 29.03.2026. Verfasst von Elif Duran. Die Arbeit nennt 34 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Öz: Bu makale, yapay–doğal ayrımının tarihsel süreçte yalnızca ontolojik düzeyde betimleyici bir sınıflandırma olarak işlemediğini; aynı zamanda etik bir işlev üstlenerek “yapay” olanı “doğal” olana kıyasla üstün bir konuma yerleştiren bir değerleme düzeni oluşturduğunu savunmaktadır. Antik Yunan düşüncesinde bu ayrımın ilk biçimlenişi olan physis–techne gerilimi, insan etkinliğini doğanın sürekliliği içinde konumlandırırken; modern dönemde Kartezyen özne–nesne düalizmi bu gerilimi keskin bir süreksizlik ontolojisine dönüştürür. Bununla birlikte, hem Antik Yunan felsefesinde hem de modern düşüncede yapay–doğal ayrımı, yapay olanın lehine kurulan güçlü ve istikrarlı bir hiyerarşik değerlemenin ifadesi olmayı sürdürmüştür. Makale bu savı temellendirmek üzere, Nietzsche’nin değer yaratımı, yaşamın içkin normativitesi ve güç–form ilişkisine dair analizlerini kullanmakta ve böylece söz konusu ayrımın yalnızca ontolojik bir tasnif değil, aynı zamanda etik bir yönelim ağı olarak işlediğini görünür kılmaktadır. Bu çerçevede çalışma, ne Antik Yunan etiğinin hiyerarşik süreklilik ontolojisine geri dönmekte ne de modernitenin hiyerarşik süreksizlik ontolojisini benimsemektedir. Bunun yerine, Nietzsche’nin sağladığı kavramsal imkânlardan hareketle “yapay” ile “doğal” arasındaki ayrımı hiyerarşik olmayan bir etik süreklilik ilkesi doğrultusunda yeniden düşünmeyi önermektedir. Bu alternatif etik düşünme tarzı ile hem tarihsel süreklilik/süreksizlik gerilimlerini yeniden yorumlama hem de çağdaş teknoloji felsefesi ile çağdaş etiğin kesişim alanında ortaya çıkan sorunlara normatif bir temel sunma imkânı ortaya çıkmaktadır.
Zitieren
APA
Duran, E. (2026). Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 25(1), 139-168. https://doi.org/10.20981/kaygi.1826233
Vancouver
Duran E. Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi. 2026;25(1):139-168. doi:10.20981/kaygi.1826233
BibTeX
@article{Duran2026,
author = {Duran, Elif},
title = {Süreksizlik Ontolojisinden Süreklilik Etiğine Doğru: Yapay-Doğal Ayrımının Bir Eleştirisi},
journal = {Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi},
year = {2026},
volume = {25},
number = {1},
pages = {139--168},
doi = {10.20981/kaygi.1826233}
}
EUVIMED