İslam Mantık Tarihinde Eşitlik Kıyasını Aristotelesçi Kıyasa İndirgeme Girişimleri
İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi · 10.08.2026 · (2026)
DOI: 10.20486/imad.1930782 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 10.08.2026. Verfasst von Samet Büyükada. Die Arbeit nennt 21 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, eşitlik kıyasının (kıyâsü’l-müsâvât) Aristotelesçi kıyasa indirgenmesi girişimlerini İskender, İbn Sînâ ve Tûsî hattında incelemektedir. “A, B’ye eşittir; B, C’ye eşittir; öyleyse A, C’ye eşittir.” biçimindeki çıkarımlar, sonucun öncüllerden zorunlu olarak çıkmasına karşın Aristotelesçi kıyas şekillerine uymamaktadır. Çalışmada İskender’in birleştirme, İbn Sînâ’nın ikame ve Tûsî’nin eş anlamlılık/muadillik ayrımına dayanan düzenleme stratejileri çözümlenmektedir. Yapılan karşılaştırmalı analiz, üç stratejinin ortak yapısal şablonunu (ön-işlem adımı, aksiyom, standart kıyas) ortaya koymakta ve bu ön-işlem adımının Aristotelesçi çerçevenin kendi kurallarıyla meşrulaştırılamadığını, aksine eşitlik bağıntısının geçişkenlik özelliğine dayandığını göstermektedir. Dolayısıyla düzenleme stratejileri bir indirgeme değil, Aristotelesçi kıyas çerçevesinin bağıntısal çıkarımlar karşısındaki yapısal sınırını görünür kılan bir genişletme niteliği taşımaktadır.
Zitieren
APA
Büyükada, S. (2026). İslam Mantık Tarihinde Eşitlik Kıyasını Aristotelesçi Kıyasa İndirgeme Girişimleri. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. https://doi.org/10.20486/imad.1930782
Vancouver
Büyükada S. İslam Mantık Tarihinde Eşitlik Kıyasını Aristotelesçi Kıyasa İndirgeme Girişimleri. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026. doi:10.20486/imad.1930782
BibTeX
@article{Bykada2026,
author = {Büyükada, Samet},
title = {İslam Mantık Tarihinde Eşitlik Kıyasını Aristotelesçi Kıyasa İndirgeme Girişimleri},
journal = {İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {2026},
doi = {10.20486/imad.1930782}
}
EUVIMED