YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA PANOPTİSİZİM: GÖRSEL İLETİŞİM ARAÇLARININ DİJİTAL İKTİDARI VE PSİKOLOJİK YANSIMALARI
Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi · 29.03.2026 · 14 (1) · 250-274
DOI: 10.19145/e-gifder.1807239 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, online erschienen am 29.03.2026. Verfasst von Ece Ezer und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, yapay zekâ çağında dijitalleşmenin panoptik yapısını inceleyerek dijital gözetimin birey üzerindeki psikolojik etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, yapay zekâ ile şekillenen dijital sosyalleşme ve görsel iletişim ortamlarının bireyler üzerinde nasıl bir disiplin rejimi oluşturduğu, bu rejimin hangi psikolojik etkileri doğurduğu ve öğrenme süreçlerine nasıl yansıdığı tartışılacaktır. Çalışma, bireyin dijital ortamdaki görünürlüğünün, sürekli izlenebilirliğinin ve görsel temsillerinin, öz-disiplin, kaygı, stres ve özgürlük algısı gibi psikososyal dinamikler üzerindeki etkisini sorgulamaktadır.Özellikle dijital görsel iletişim araçları (sosyal medya paylaşımları, avatarlar, profil düzenlemeleri, yapay zekâ üretimi görseller vb.), bireyin hem kendisini temsil etme biçimini hem de gözetim mekanizmalarıyla kurduğu ilişkiyi dönüştürmektedir. Bu durum, bireyin öznel deneyimlerini şekillendirirken aynı zamanda dijital gözetim ve disiplin sistemlerinin yeniden üretimine katkı sunmaktadır.Bu çerçevede, “Yapay zekâ destekli dijital sosyalleşme ve görsel iletişim ortamları, bireyler üzerinde nasıl bir gözetim ve disiplin mekanizması üretmekte; bu mekanizma bireylerin psikolojik deneyimlerini nasıl biçimlendirmektedir?” sorusu temel araştırma problemi olarak ele alınacaktır. Çalışma, Michel Foucault’nun gözetim ve iktidar kavramları çerçevesinde şekillenen panoptik yapıların, dijital platformlarda üretilen metinler, görseller ve teknolojik sistemler aracılığıyla toplum ve bireyi nasıl yeniden şekillendirdiğini irdelemektedir.
Zitieren
APA
Ezer, E., & Kılıçaslan, E. (2026). YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA PANOPTİSİZİM: GÖRSEL İLETİŞİM ARAÇLARININ DİJİTAL İKTİDARI VE PSİKOLOJİK YANSIMALARI. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(1), 250-274. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1807239
Vancouver
Ezer E, Kılıçaslan E. YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA PANOPTİSİZİM: GÖRSEL İLETİŞİM ARAÇLARININ DİJİTAL İKTİDARI VE PSİKOLOJİK YANSIMALARI. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi. 2026;14(1):250-274. doi:10.19145/e-gifder.1807239
BibTeX
@article{Ezer2026,
author = {Ezer, Ece and Kılıçaslan, Emine},
title = {YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA PANOPTİSİZİM: GÖRSEL İLETİŞİM ARAÇLARININ DİJİTAL İKTİDARI VE PSİKOLOJİK YANSIMALARI},
journal = {Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi},
year = {2026},
volume = {14},
number = {1},
pages = {250--274},
doi = {10.19145/e-gifder.1807239}
}
EUVIMED