Mevleviliğin İlk Kaynaklarına Göre Maşûk-ı Sânî Şeyh Salahaddîn-i Zerkûb
Mukaddime · 22.05.2026 · 17 (1) · 85-106
DOI: 10.19059/mukaddime.1833895 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Mukaddime, online erschienen am 22.05.2026. Verfasst von Emrah Özdemir. Die Arbeit nennt 11 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Mevlânâ Celâleddîn Rûmî’nin hayatında önemli bir yer edinen ve onun manevî dünyasında meydana gelen boşluğu dolduran Şeyh Salahaddîn-i Zerkûb-ı Konevî’nin, Mevlânâ ile ilişkisini ve bu ilişkinin tasavvufî yolculuğundaki konumunu incelemektedir. Mevlânâ, Şems-i Tebrizî ile tanışmasıyla birlikte mâşûkluk mertebesine yükselmiş; ancak Şems’in müritlerin baskı ve kıskançlığı sebebiyle Konya’dan ayrılması ve ardından bir daha görünmemesi, onda derin bir manevî kırılmaya yol açmıştır. Altın işlemeciliğiyle meşgul olduğundan dolayı “Zerkûb” lakabıyla bilinen Salahaddîn, aynı zamanda Mevlânâ’nın ilk mürşidi Seyyid Burhâneddin Muhakkık-ı Tirmizî’nin de sadık bir talebesiydi. Şems’in kaybolmasından sonra Mevlânâ, Salahaddîn’de Şems’in manevî yansımasını sezmiş; onunla iç huzur bulmuş ve yaklaşık on yıl sürecek yakın bir sohbet ve dostluk kurmuştur. Bu süreçte Mevlânâ, Salahaddîn’i halife tayin etmiş; oğlu Sultan Veled başta olmak üzere tüm müridlerine ona bağlılık göstermelerini emretmiştir. Mevlânâ, Salahaddîn’in kızı Fâtıma Hatun’u Sultan Veled ile evlendirerek aralarında akrabalık bağı da tesis etmiştir. Bunun yanında Salahaddîn’in ailesine, özellikle Fâtıma Hatun ve Hediye Hatun’a büyük hürmet göstermiştir. Şems’te olduğu gibi Salahaddîn de bazı müritlerin kıskançlık ve reddiyelerine maruz kalmış; ümmî olduğu, Fâtiha’yı dahi doğru okuyamadığı şeklindeki ithamlarla eleştirilmiş ve hatta öldürülmek istenmiştir. Mevlânâ ise Fîhî mâ Fîh’te bu muhalif tavırlara sert şekilde karşı çıkmış ve Salahaddîn’i “zevkin özü” şeklinde nitelemiştir. Yaklaşık on yıllık halifeliğin ardından 657/1258 yılında vefat eden Şeyh Salahaddîn’in defin merasimi, vasiyeti doğrultusunda bir “düğün” neşesiyle, def ve davullar eşliğinde gerçekleştirilmiştir.
Zitieren
APA
Özdemir, E. (2026). Mevleviliğin İlk Kaynaklarına Göre Maşûk-ı Sânî Şeyh Salahaddîn-i Zerkûb. Mukaddime, 17(1), 85-106. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1833895
Vancouver
Özdemir E. Mevleviliğin İlk Kaynaklarına Göre Maşûk-ı Sânî Şeyh Salahaddîn-i Zerkûb. Mukaddime. 2026;17(1):85-106. doi:10.19059/mukaddime.1833895
BibTeX
@article{zdemir2026,
author = {Özdemir, Emrah},
title = {Mevleviliğin İlk Kaynaklarına Göre Maşûk-ı Sânî Şeyh Salahaddîn-i Zerkûb},
journal = {Mukaddime},
year = {2026},
volume = {17},
number = {1},
pages = {85--106},
doi = {10.19059/mukaddime.1833895}
}
EUVIMED