Sa‘dî-yi Sivâsî’nin Necât-ı Sâlik Adlı Mesnevisi
Mukaddime · 22.05.2026 · 17 (1) · 42-84
DOI: 10.19059/mukaddime.1833753 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Mukaddime, online erschienen am 22.05.2026. Verfasst von Züleyha Hayal und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 51 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, Halveti tarikatının Şemsî koluna mensup Sivaslı Mehmed Sa‘dî’nin Necât-ı Sâlik adlı mesnevisini tanıtmakta ve eserin tenkitli metnini ortaya koymaktadır. Necât-ı Sâlik, dervişlere tarikat adabını öğretmek, seyr ü süluk yolunun aşamalarını açıklamak, ahlaki ve manevi terbiye kazandırmak amacıyla kaleme alınmış didaktik bir eserdir. Mesnevi, tasavvufi öğretinin şeriat, tarikat ve hakikat temelleri etrafında şekillenmekte, özellikle şeriat kısmında Kur’an, ibadet ve ahlak konuları ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Ayrıca bedenî hastalıklarla ahlaki ve manevi terbiye arasında kurulan ilişki bağlamında çeşitli hastalık, ilaç ve bitki adlarına yer verilmekte, bu yönüyle mesnevi, dönemin tıbbi ve nebati literatürüne ilişkin dikkate değer bir söz varlığı da sunmaktadır. Eserde Hızır ile Musa kıssası sembolik bir yapı içinde ele alınmış, kıssa üzerinden ilm-i ledün anlayışı ve mürşit-salik ilişkisi açıklanmıştır. Bu çerçevede mesnevinin tematik ve sembolik kurgusu, klasik tasavvufi yorum geleneğiyle uyum göstermektedir.Eserin bilinen iki nüshası üzerinden yapılan incelemede, Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi’ndeki Nuruosmaniye 4951 ve Hacı Mahmud Efendi 3543 nüshaları karşılaştırılarak tenkitli metin hazırlanmış, nüshalar tanıtılarak metnin neşir yöntemi açıklanmıştır. Bu karşılaştırma sayesinde metnin farklı istinsah aşamaları görünür kılınmış ve mesnevinin oluşum sürecine dair daha bütünlüklü bir metin yapısı elde edilmiştir. Makale mesnevinin muhtevasını, yapısal özelliklerini ve tasavvufi kurgusunu ortaya koyarak on sekizinci yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatına yeni bir metin kazandırmaktadır. Bununla birlikte çalışma, mesnevi müellifi Mehmed Sa‘dî’nin edebî kişiliğini daha belirgin hâle getirmekte, hayatı ve Halveti çevresi içindeki yeri hakkında metne dayalı yeni bilgiler ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Hayal, Z., & Alpaydın, B. (2026). Sa‘dî-yi Sivâsî’nin Necât-ı Sâlik Adlı Mesnevisi. Mukaddime, 17(1), 42-84. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1833753
Vancouver
Hayal Z, Alpaydın B. Sa‘dî-yi Sivâsî’nin Necât-ı Sâlik Adlı Mesnevisi. Mukaddime. 2026;17(1):42-84. doi:10.19059/mukaddime.1833753
BibTeX
@article{Hayal2026,
author = {Hayal, Züleyha and Alpaydın, Bilal},
title = {Sa‘dî-yi Sivâsî’nin Necât-ı Sâlik Adlı Mesnevisi},
journal = {Mukaddime},
year = {2026},
volume = {17},
number = {1},
pages = {42--84},
doi = {10.19059/mukaddime.1833753}
}
EUVIMED