EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

İdeal Ahlak ile Reel Ahlak Arasındaki Çatışmayı Aşma Denemesi: Erdem Temelli Şahsiyet İnşası Modeli

Fatma Yüce

Amasya İlahiyat Dergisi · 30.06.2026 · (28) · 529-566

DOI: 10.18498/amailad.1953111 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Amasya İlahiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Fatma Yüce. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Din felsefesinin temel tartışmalarından biri olan din–ahlak ilişkisi, ideal (teorik) ahlak ile reel (pratik) ahlak arasındaki çatışma üzerinden ele alınabilir. Özgür ve sorumlu bir varlık olarak insanın yapması gerektiğini düşündükleri ile fiilen gerçekleştirdikleri arasındaki mesafe, ahlaki düzlemde bir çatışma üretmekte; bu durum, ideal ahlak ile reel ahlak arasındaki uyumsuzluk şeklinde ortaya çıkmaktadır. Söz konusu gerilim, psikoloji literatüründeki ideal ben–reel ben ayrımıyla paralel bir yapı arz etmekte ve bireysel düzeyde olduğu kadar toplumsal ölçekte de derinleşmektedir. Bu çalışma, söz konusu çatışmaya dikkat çekmeyi ve ideal ahlak ile reel ahlak arasındaki açıklığın giderilmesine yönelik bir çözüm önerisi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel yöntemlerden literatür analizi kullanılmış; din felsefesi, ahlak felsefesi ve psikoloji literatüründe yer alan metinler tematik bir bütünlük içerisinde felsefi çözümlemeye tabi tutulmuştur. İnceleme sonucunda ideal ahlak ile reel ahlak arasındaki tezatın önemli nedenlerinden birinin şahsiyetin zayıflaması veya yitimi olduğu ileri sürülmüştür. Bu bağlamda, ideal ve reel ahlak arasındaki uyumsuzluğu aşmak için erdem temelli şahsiyet inşası modeli önerilmiştir. Erdemlerin şahsiyetteki izdüşümünü belirlemek için literatürde yer alan 1. Doğruluk/ Adalet, 2. Bilgelik/ Hikmet, 3. Ölçülülük/ İffet, 4. Cesaret/ Şecaat, 5. Samimiyet/ İhlas, 6. Saygı/ Takva, 7. Sevgi/ Muhabbet, 8. Güven(ilirlik)/İman, 9. Cömertlik/ İhsan ve 10. Şefkat/ Merhamet olmak üzere on temel insani ve İslami erdem sade ve sistematik olduğu için tercih edilmiştir. Bu sade tasnif üzerinden erdemlerin şahsiyetteki izdüşümü, tutarlı bir şekilde ilkesel, bireysel, sosyal, küresel ve teolojik bağlamlarda ele alınarak gerçekleştirilmiştir. Erdemler, söz konusu döngü içerisinde ele alındığında bireysel (öz) ve sosyal (ötekine) erdemler ortaya çıkmıştır. Şahsiyette şekillenen bireysel erdemler özerdemler olarak adlandırılmış ve 1. Özdoğruluk, 2. Özbilgelik, 3. Özölçülülük, 4. Özcesaret, 5. Özsamimiyet, 6. Özsaygı, 7. Özsevgi, 8. Özgüven, 9. Özcömertlik ve 10. Özşefkat şeklinde sıralanmıştır. Erdem tasnifinin sade, erdem sisteminin döngüsel ve erdemlerin ilişkisel ele alınmış olması, erdemlerin şahsiyetteki izdüşümünü kolaylaştırmıştır. Ayrıca erdemler için motto ve maksimler geliştirilmiş ve erdemlerin uygulanabilirliği artırılmaya çalışılmıştır. Bu makale ideal ahlak ile reel ahlak arasındaki tezatın aşılması için şahsiyetin erdemlerle güçlendirilmesini çözüm önerisi olarak sunmaktadır.

Zitieren

APA

Yüce, F. (2026). İdeal Ahlak ile Reel Ahlak Arasındaki Çatışmayı Aşma Denemesi: Erdem Temelli Şahsiyet İnşası Modeli. Amasya İlahiyat Dergisi, 529-566. https://doi.org/10.18498/amailad.1953111

Vancouver

Yüce F. İdeal Ahlak ile Reel Ahlak Arasındaki Çatışmayı Aşma Denemesi: Erdem Temelli Şahsiyet İnşası Modeli. Amasya İlahiyat Dergisi. 2026:529-566. doi:10.18498/amailad.1953111

BibTeX
@article{Yce2026,
  author = {Yüce, Fatma},
  title = {İdeal Ahlak ile Reel Ahlak Arasındaki Çatışmayı Aşma Denemesi: Erdem Temelli Şahsiyet İnşası Modeli},
  journal = {Amasya İlahiyat Dergisi},
  year = {2026},
  number = {28},
  pages = {529--566},
  doi = {10.18498/amailad.1953111}
}
Kostenlos starten →