EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Kur’ân’ın Anlaşılması ve Yaşanmasında Anlam Merkezli Hafızlığın Rolü

Şaban Kondi, Muhammet Karaosman

Amasya İlahiyat Dergisi · 25.03.2026 · (Hafızlık Özel Sayısı) · 377-412

DOI: 10.18498/amailad.1853735 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Amasya İlahiyat Dergisi, online erschienen am 25.03.2026. Verfasst von Şaban Kondi und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Kur’an-ı Kerim yalnızca okunması ve ezberlenmesi için değil; anlaşılması, anlatılması, yaşanması ve hayata aktarılması için gönderilmiş ilahi bir mesajdır. Kur’an’ı Kerim, nüzulünden itibaren, ilahi ve beşeri tedbirlerle muhafaza edilmiş, kıyamete kadar da hiçbir tebdil ve tağyire uğramadan devam edecek olan bir kitaptır. Tarih boyunca Müslümanlar, Kur’an’ın lafzını muhafaza etmeyi nebevi bir sünnet olarak kabul etmiş, bu doğrultuda hafızlık geleneğini nesiller boyu kesintisiz bir şekilde sürdürmüşlerdir. Bununla birlikte Kur’an’ın asli maksadı lafızla birlikte mananın da idrak edilmesi, bu anlamın insanın duygu, düşünce ve davranış dünyasında karşılık bulmasıdır. Hafızlık Hz. Peygamber ve sahabe tarafından yalnızca ezber faaliyetinden ibaret sayılmamış, Kur’an’ın tertil üzere okunması yanında, tefekkür, tezekkür, tefakkuh ve tedebbür ile okunmasını merkeze alan dinamik bir manevi eğitim metodu olarak uygulanmıştır. Kur’an’ın lafzının ezberlemesi kadar ilahi mesajlarının anlaşılması ve davranışlara yansıması da onun asli hedefleri arasındadır. Bu nedenle anlam merkezli hafızlık yaklaşımı, Kur’an’ın hidayet ve inşa misyonunu gerçekleştirmeye yönelik insanlara önemli bir imkân sunmaktadır. Bu araştırmada, Türkiye’de sürdürülen hafızlık eğitiminin mana ile birlikte yapılıp yapılamayacağı sorgulanmıştır. Bu çabanın hafızlık sürecinde mi yoksa hafızlıktan sonra mı uygulanabileceği araştırılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış mülakat metodu ile Kur’an kurslarında ve Kur’an eğitim merkezlerinde görev yapan hocalar ve öğrencilerle görüşülmüştür. Tarihsel süreçte hafızlık eğitiminin sadece lafız ile yapılıp, anlam merkezli bir hafızlık yapılmaması hep eleştiri konusu olmuştur. Bu konuya dair çeşitli çalışmalar bulunsa da sahaya dayalı araştırmalar ve gözlemlerle bu durumun olasılığının tespit edilmemiş olması, bizi bu çalışmayı yapmaya sevk etmiştir. Çalışma belirli mekânlarda ve isimlerle yapıldığı için kısıtlılık sorununu barındırsa da elde ettiği bulgular çıktıların genele uyarlanmasına fırsat verir niteliktedir. Araştırma ile hafızlık esnasında ya da sonrasında ezberin mana ile verilebileceği incelenmiş; hafızlık esnasında bunun biraz zor olabileceği kanaati ön plana çıksa da imkânsız olduğu ifade edilmemiş, ancak hafızlıktan sonra belli bir plan çerçevesinde bu eğitimin çok daha kolay olabileceği ifade edilmiştir. Bununla birlikte, anlam merkezli bir hafızlık için, klasik Arapça eğitiminden ziyade özel hazırlanmış kısa ve öz bilgileri içeren bir müfredatın hazırlanması, hafızlığa geçiş ve hafızlık imtihanında ezberle birlikte mananın da sorulmasının anlam merkezli hafızlığın yapılmasına katkı sunacağı dile getirilmiştir. Saha araştırmasında bu görevi uzun süre yapmış tecrübeli öğreticilerin görüş ve deneyimleri ile araştırma bulguları birlikte değerlendirildiğinde, hafızlık eğitimi sürecinde Kur’an’ın manasının öğretilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bunun mümkün olması için öğretici yetkinliğinin gözden geçirilmesi, Kur’an kurslarının müfredatlarının modern eğitim teknikleri ile güncellenerek yenilenmesi ve öğrencilerin de bu bağlamda hazır bulunuşluk yönünden bilinçlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Zitieren

APA

Kondi, Ş., & Karaosman, M. (2026). Kur’ân’ın Anlaşılması ve Yaşanmasında Anlam Merkezli Hafızlığın Rolü. Amasya İlahiyat Dergisi, 377-412. https://doi.org/10.18498/amailad.1853735

Vancouver

Kondi Ş, Karaosman M. Kur’ân’ın Anlaşılması ve Yaşanmasında Anlam Merkezli Hafızlığın Rolü. Amasya İlahiyat Dergisi. 2026:377-412. doi:10.18498/amailad.1853735

BibTeX
@article{Kondi2026,
  author = {Kondi, Şaban and Karaosman, Muhammet},
  title = {Kur’ân’ın Anlaşılması ve Yaşanmasında Anlam Merkezli Hafızlığın Rolü},
  journal = {Amasya İlahiyat Dergisi},
  year = {2026},
  number = {Hafızlık Özel Sayısı},
  pages = {377--412},
  doi = {10.18498/amailad.1853735}
}
Kostenlos starten →