EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Dav’ü’l-leâlî fî şerhi bed’i’l-Emâlî Perspektifinden Şihâbüddîn en-Nûbî ve Ru’yetullah Tasavvuru

Eyüp Gür

Amasya İlahiyat Dergisi · 30.06.2026 · (28) · 82-119

DOI: 10.18498/amailad.1853503 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Amasya İlahiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Eyüp Gür. Die Arbeit nennt 53 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Mâtürîdî akâid geleneğinin manzum eserlerinden el-Emâlî, tevhid, nübüvvet ve meâd meselelerini özlü bir şekilde sunması nedeniyle kelâmcıların ilgisine mazhar olmuştur. Risâleye gösterilen bu teveccüh, eser üzerinde zamanla şerh geleneğinin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Bu şerhlerden biri olan Şihâbüddîn Ahmed b. Ali en-Nûbî’ye ait Dav’ü’l-leâlî fî şerhi bed’i’l-Emâlî isimli eser, makalenin temel konusunu teşkil etmektedir. Bu bağlamda çalışma, Nûbî’nin hayatı, bahsi geçen eserin tanıtımı ve müellifin ru’yetullah görüşü olmak üzere üç ana başlık altında ele alınmıştır. Nûbî’nin doğum ve ölüm tarihine, yaşadığı bölgeye dair tabakat kitaplarında net bir bilgi yoktur. Onun hayatına dair bu belirsizliğe paralel olarak eserleri de tab edilmeden kütüphane koleksiyonlarında ihmal edilmiştir. Nûbî’nin Dav’ü’l-Leâlî şerhi dil ve gramer tahlillerinden ziyade tamamen kelâmî bir yöntem ve içerik ile kaleme alınmıştır. Bu husus, müellifin en özgün yönüdür. Nûbî, meseleleri temellendirirken önce Ehl-i sünnet’in ve bid‘at kabul ettiği fırkalarının görüşlerini aktarmış, ardından özellikle Muʿtezile’nin ru’yeti nefyeden iddialarına reddiye geliştirmiştir. Ehl-i sünnet içerisinde Eş‘arî geleneğin çerçevesine sadık kalmış, bazen Mâtürîdî mezhebinin görüşüne meyletmiştir. Muʿtezile’yi hasım olarak görmüş, kendi görüşlerini Muʿtezile’ye karşı verdiği reddiye üzerinden tahkim etmeye çalışmıştır. Bu bağlamda Nûbî, Muʿtezile’nin, ru’yetin nefyine yönelik olarak görme fiilinin gerçekleşmesi için ileri sürdüğü kurb, cihet ve karşıda buluma gibi şartların Allah için söz konusu olamayacağını ifade ettikten sonra ru’yet meselesinde Allah’ın ahirette mekân ve cihetten uzak kalarak çıplak gözle tam bir inkişaf ile görüleceğine dair Ehl-i hakk’ın icmasına vurgu yapmıştır. Bunun yanında müellif, bazı rivayetleri esas alarak rüyada ru’yeti imkân dahilinde görmüş ve bunu, ahiretteki ru’yetin aklen muhal olmadığını destekleyen unsur olarak değerlendirmiştir. Nûbî ayrıca ru’yetullahın zamanı, muhatapları gibi ru’yetin ahkâmına dair meseleleri de tartışmaya açmıştır. Risâlede Nûbî’nin kullandığı deliller hem aklî hem de naklî bir çerçeveye dayanmakla birlikte onun ru’yetullah savunusunda aklî temellendirmenin ağırlıklı bir konum işgal ettiği anlaşılmaktadır. Bu çalışmada kaynak tarama, betimleme, analiz ve sentez yöntemleri esas alınmış; Ahmed b. Ali en-Nûbî’nin hayatını, ilmî şahsiyetini ve Dav’ü’l-leâlî fî şerhi bed’i’l-Emâlî adlı eserini kelâm ilminin gündemine kazandırmanın yanında, müellifin ru’yetullah anlayışını tespit etmek amaçlanmıştır.

Zitieren

APA

Gür, E. (2026). Dav’ü’l-leâlî fî şerhi bed’i’l-Emâlî Perspektifinden Şihâbüddîn en-Nûbî ve Ru’yetullah Tasavvuru. Amasya İlahiyat Dergisi, 82-119. https://doi.org/10.18498/amailad.1853503

Vancouver

Gür E. Dav’ü’l-leâlî fî şerhi bed’i’l-Emâlî Perspektifinden Şihâbüddîn en-Nûbî ve Ru’yetullah Tasavvuru. Amasya İlahiyat Dergisi. 2026:82-119. doi:10.18498/amailad.1853503

BibTeX
@article{Gr2026,
  author = {Gür, Eyüp},
  title = {Dav’ü’l-leâlî fî şerhi bed’i’l-Emâlî Perspektifinden Şihâbüddîn en-Nûbî ve Ru’yetullah Tasavvuru},
  journal = {Amasya İlahiyat Dergisi},
  year = {2026},
  number = {28},
  pages = {82--119},
  doi = {10.18498/amailad.1853503}
}
Kostenlos starten →