Fıkıh ve Hadis Usulündeki Müşkil Tasavvuru ve Tefsir Usulündeki Yansımaları
Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi · 30.06.2026 · (17) · 59-98
DOI: 10.66746/tahkik.1904662 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Emine Sekme. Die Arbeit nennt 78 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
İslâmî ilimlerde bir takım ortak kavramlar bulunur ve bu kavramların karşılıkları her ilim dalı için nispi farklılıklar barındırır. Ortak kavramların çeşitli ilimlerdeki karşılıkları ve bunların birbiri ile ilişkisinin tespiti akademik çalışmalar açısından oldukça önemlidir. Bu makalede tefsir, hadis, fıkıh gibi çeşitli ilimlerin ortak meselelerinden olan işkâl olgusu ve müşkil kavramının kullanımı ele alınmış, böylece tek bir kavramın yaşadığı anlam değişimleri ve muhtelif ilimlerce istihdam biçimlerinin tespiti hedeflenmiştir. Bu doğrultuda sırasıyla fıkıh, hadis ve tefsir ilimleri çerçevesinde müşkilin mahiyeti müstakil olarak soruşturulmuştur. Bu soruşturma tanımlar başta olmak üzere; eser adları ve içerikleri, işkâle sebep olarak sunulan etkenler ve işkâl örnekleri çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Her bir ilim dalı içerisinde müstakil olarak yürütülen tetkikte müşkilin tanım ve kullanımındaki ortak noktalara işaret edilmiş; yer yer müşkilin ihtilaf, tearuz, tenakuz, teşabüh, hafâ gibi kavramlarla ilişkisine değinilmiştir.Doküman analizi yönteminin esas alındığı araştırmada kaynak türleri mümkün olduğunca geniş tutulmuş; temsil gücü yüksek eserler kaynak olarak belirlenmiştir. Lügatler, genel ve özel nitelikli terim sözlükleri, usul kitapları, müşkil ve muhtelif literatürünü oluşturan eserler, ikincil literatürü oluşturan tez, makale ve neşir türü çalışmalar araştırma alanına dâhil edilmiştir. Büyük oranda kronolojik sıralama gözetilerek müşkil kavramının tanım ve kullanım biçimleri incelenmiş, bir tür tüme varımla işkâl olgusunun muhtelif mahiyetleri ortaya konmuştur. Elde edilen bulgulardan hareketle, her üç ilimde müşkilin tanım ve kullanımının kök anlamı ile yakından ilişkili olduğu, bu anlamın bir tür anlama problemine işaret ettiği görülmüştür. Ayrıca müşkilin zaman zaman müteşabih, muhtelif ve mütearız gibi kavramlarla bir görülmesinden doğan anlam ve kullanım karmaşalarının var olduğu; ilimlerin seyrinin kavramın içeriğini değiştirdiği; yaşanan anlam değişimleri sonucunda istikrar bulan anlam ve kullanım biçimlerinin İslâmî literatürü değerlendirmede birtakım hatalara yol açtığı gibi sonuçlara ulaşılmıştır.
Zitieren
APA
Sekme, E. (2026). Fıkıh ve Hadis Usulündeki Müşkil Tasavvuru ve Tefsir Usulündeki Yansımaları. Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi, 59-98. https://doi.org/10.66746/tahkik.1904662
Vancouver
Sekme E. Fıkıh ve Hadis Usulündeki Müşkil Tasavvuru ve Tefsir Usulündeki Yansımaları. Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi. 2026:59-98. doi:10.66746/tahkik.1904662
BibTeX
@article{Sekme2026,
author = {Sekme, Emine},
title = {Fıkıh ve Hadis Usulündeki Müşkil Tasavvuru ve Tefsir Usulündeki Yansımaları},
journal = {Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi},
year = {2026},
number = {17},
pages = {59--98},
doi = {10.66746/tahkik.1904662}
}
EUVIMED