Birleşik Sözcüklerin İşlemlenmesi: İki Kök Sözcükten Oluşan Birleşik Sözcüklerin Durumu
Dilbilim Araştırmaları Dergisi · 29.06.2026 · 37 (1) · 1-37
DOI: 10.18492/dad.1774303 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dilbilim Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Hatice Şanlı und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 113 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Türkçede biçimbilimsel olarak karmaşık yapıya sahip birleşik sözcüklerin anadili Türkçe olan tek dilli konuşucular tarafından gerçek zamanlı olarak nasıl işlemlendiğini incelemektedir. Bu amaçla, kök haldeki birleşik sözcükler anlamsal olarak geçirimli (ör. babaanne) ve geçirimsiz (ör. karakol) olarak ikiye ayrılıp anlamsal geçirimliliğin biçimbilimsel işlemleme üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Maskelenmiş hazırlama yöntemiyle gerçekleştirilen sözcük tanıma testinde, birleşik sözcüklerin bileşenlerine verilen sözcük tanıma süreleri analiz edilerek bu sözcüklerin biçimbirimsel ayrıştırma mı yoksa bütünsel listeleme yoluyla mı işlemlendiği sorgulanmıştır. Bulgular; anlamsal olarak geçirimliliğin baş olmayan sözcükler hedef sözcük olduğunda herhangi bir etkisinin olmadığını, yani geçirimli ve geçirimsiz birleşik sözcüklerin biçimbirim bileşenlerine ayrıştırılarak işlemlendiğini göstermektedir. Öte yandan baş sözcüklerin hedef sözcük olarak kullanıldığı durumlarda ise anlamsal geçirimliliğin işlemleme örüntüsünü etkileyip farklı işlemleme modellerinin kullanılmasına neden olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar, birleşik sözcüklerin işlemlenmesinde anlamsal geçirimlilik ile baş sözcük arasında önemli bir ilişki olduğunu ve bu ilişkinin işlemleme örüntüsünü değiştirebildiğini göstermektedir.
Zitieren
APA
Şanlı, H., & Uygun, S. (2026). Birleşik Sözcüklerin İşlemlenmesi: İki Kök Sözcükten Oluşan Birleşik Sözcüklerin Durumu. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 37(1), 1-37. https://doi.org/10.18492/dad.1774303
Vancouver
Şanlı H, Uygun S. Birleşik Sözcüklerin İşlemlenmesi: İki Kök Sözcükten Oluşan Birleşik Sözcüklerin Durumu. Dilbilim Araştırmaları Dergisi. 2026;37(1):1-37. doi:10.18492/dad.1774303
BibTeX
@article{anl2026,
author = {Şanlı, Hatice and Uygun, Serkan},
title = {Birleşik Sözcüklerin İşlemlenmesi: İki Kök Sözcükten Oluşan Birleşik Sözcüklerin Durumu},
journal = {Dilbilim Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {37},
number = {1},
pages = {1--37},
doi = {10.18492/dad.1774303}
}
EUVIMED