Amerikan Protestan Misyoner Haritalarında Anadolu: Mekânsal Temsilin Siyasi ve Kültürel Kodları (1890-1910)
Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 28.03.2026 · 26 (1) · 326-345
DOI: 10.18037/ausbd.1803818 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 28.03.2026. Verfasst von Elif Bayrakcı Gün. Die Arbeit nennt 38 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, 1890–1910 arasında Amerikan Protestan misyonerleri tarafından üretilen Anadolu haritalarını, mekânın yalnızca betimlenmediği; aynı zamanda ideolojik olarak kurgulandığı bir temsil rejimi olarak ele almaktadır. American Board of Commissioners for Foreign Missions (ABCFM) başta olmak üzere misyon ağlarının yayımladığı harita ve raporlar; istasyonları, okulları ve hastaneleri işaretlemekle kalmayıp “unoccupied/unchurched” gibi kodlarla bir “manevi coğrafya” inşa eder. Çalışma, nitel belge analiziyle birincil (haritalar, yıllık raporlar, hatıratlar) ve ikincil kaynakları karşılaştırmalı inceleyerek üç bulguya ulaşır: (1) Harley ve Wood’un eleştirel kartografya yaklaşımıyla uyumlu biçimde haritalar seçici görselleştirme yapar; Protestan merkezleri büyütüp çok-etnili/müslüman çoğunluğu görünmezleştirir. (2) Said’in oryantalizm kavramıyla, Doğu “kurtarılması gereken karanlık alan” olarak kodlanır; dil, renk ve semboller “medenileştirme” anlatısını pekiştirir. (3) Nye’ın yumuşak güç çerçevesinde, haritalar yalnız saha düzenekleri değil; Amerikan kamuoyunu seferber eden propaganda araçlarıdır. Sonuç olarak misyoner kartografyası, Anadolu’yu dini-kültürel bir müdahale alanı olarak yeniden tanımlar; mekânın temsilini politika üretimiyle eklemleyen söylemsel/iktidar ilişkilerini görünür kılar.
Zitieren
APA
Gün, E. B. (2026). Amerikan Protestan Misyoner Haritalarında Anadolu: Mekânsal Temsilin Siyasi ve Kültürel Kodları (1890-1910). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 326-345. https://doi.org/10.18037/ausbd.1803818
Vancouver
Gün EB. Amerikan Protestan Misyoner Haritalarında Anadolu: Mekânsal Temsilin Siyasi ve Kültürel Kodları (1890-1910). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;26(1):326-345. doi:10.18037/ausbd.1803818
BibTeX
@article{Gn2026,
author = {Gün, Elif Bayrakcı},
title = {Amerikan Protestan Misyoner Haritalarında Anadolu: Mekânsal Temsilin Siyasi ve Kültürel Kodları (1890-1910)},
journal = {Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {26},
number = {1},
pages = {326--345},
doi = {10.18037/ausbd.1803818}
}
EUVIMED