II. Abdülhamid’in Sembolik Yeniden İnşası: İslamcı Düşüncede Kırılma ve Süreklilik
Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 28.03.2026 · 26 (1) · 41-61
DOI: 10.18037/ausbd.1732632 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 28.03.2026. Verfasst von Betül Karakoyunlu. Die Arbeit nennt 82 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
II. Abdülhamid, yalnızca tarihsel değil, aynı zamanda güncel siyasal kutuplaşmaların sembolik düzleminde etkisini sürdüren güçlü bir figürdür. II. Abdülhamid, bir kesim tarafından “Ulu Hakan”, “Cennet Mekân” ve “Evliyaullah” gibi sıfatlarla idealleştirilirken, bir diğer kesim onu “Kızıl Sultan” olarak otoriterliğin sembolü hâline getirmiştir. Bu temsil, erken dönem İslamcı aydınların etkisiyle II. Meşrutiyet öncesine uzanmaktadır. Mehmet Akif, Said Halim Paşa, Manastırlı İsmail Hakkı, Musa Kazım, Babanzade Ahmed Naim ve Said-i Nursi gibi İslamcı aydın ve ulema, II. Abdülhamid’i istibdat rejiminin sembolü olarak nitelendirmişlerdir. Ancak Cumhuriyet Dönemi’nde, özellikle Necip Fazıl Kısakürek’in etkili müdahalesiyle İslamcı ve dindar çevrelerde Abdülhamid’e yönelik bu eleştirel tutum dönüşüme uğramış ve “Ulu Hakan” imajı etrafında yeni bir tarihsel anlatı inşa edilmiştir. Bu anlatı AK Parti döneminde sürdürülmüş ve Abdülhamid dönemi, Cumhuriyet Dönemi’ne alternatif bir altın çağ olarak sembolleştirilmiştir. Bu makale, birincil kaynaklar üzerinden II. Abdülhamid’in sembolik dönüşümünü kırılma ve süreklilikleriyle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın sonuçları, erken dönem İslamcı aydın ve ulemanın istibdat kavramsallaştırmasına katkılarından Necip Fazıl’la sembolün yeniden inşa sürecine; Abdülhamid’in evvela karşıt grupların ortak figürü olmaktan çıkarak kutupsal bir simgeye dönüştüğünü ve güncel siyasette Cumhuriyet’e alternatif bir “altın çağın” sembolü olarak yeniden kurgulandığını ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Karakoyunlu, B. (2026). II. Abdülhamid’in Sembolik Yeniden İnşası: İslamcı Düşüncede Kırılma ve Süreklilik. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 41-61. https://doi.org/10.18037/ausbd.1732632
Vancouver
Karakoyunlu B. II. Abdülhamid’in Sembolik Yeniden İnşası: İslamcı Düşüncede Kırılma ve Süreklilik. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;26(1):41-61. doi:10.18037/ausbd.1732632
BibTeX
@article{Karakoyunlu2026,
author = {Karakoyunlu, Betül},
title = {II. Abdülhamid’in Sembolik Yeniden İnşası: İslamcı Düşüncede Kırılma ve Süreklilik},
journal = {Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {26},
number = {1},
pages = {41--61},
doi = {10.18037/ausbd.1732632}
}
EUVIMED