Makine öğrenmesi yöntemleri ile raylı sistem araçlarında apleti arızalarının operasyonel ve meteorolojik veriler kullanılarak tahmini
Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi · 20.10.2026 · (Advanced Online Publication)
DOI: 10.17341/gazimmfd.1919320 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, online erschienen am 20.10.2026. Verfasst von Gökhan Arık und 3 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 42 Literaturangaben. Gefördert von: Erciyes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon Birimi.
Abstract (Originalsprache)
Raylı sistemlerde tekerlek yüzeyinde oluşan apleti arızaları, dinamik darbe yüklerini artırarak işletme güvenilirliğini ve bakım süreçlerini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmada, operasyonel ve meteorolojik değişkenler kullanılarak apleti arızalarının erken tahminine yönelik açıklanabilir bir makine öğrenmesi yaklaşımı geliştirilmiştir. Kayseri raylı sistem işletmesinden 2015–2024 döneminde elde edilen veriler birleştirilerek 1562 gözlemden oluşan bir veri seti hazırlanmıştır. Lojistik Regresyon, Karar Ağacı, Rastgele Orman, Destek Vektör Makineleri, K-En Yakın Komşu ve XGBoost algoritmaları karşılaştırılmıştır. Sınıf dengesizliğinin etkisini değerlendirmek amacıyla SMOTE, Tomek Bağları ve rastgele aşağı örnekleme yöntemleri uygulanmıştır. Optuna ile hiperparametre optimizasyonu gerçekleştirilmiş, veri sızıntısını önlemek için örnekleme işlemleri iç içe çapraz doğrulamanın yalnızca eğitim katlarında yürütülmüştür. Tekil modeller arasında Rastgele Orman, 0,8758 doğruluk ve 0,8118 F1-skor ile öne çıkmıştır. Rastgele Orman ve XGBoost modellerini birleştiren katı oylama yaklaşımı 0,8828 doğruluk, 0,8984 kesinlik ve 0,8182 F1-skor sağlamıştır. SHAP analizi, yılın günü, teker çapı değişimi ve yılın haftasının tahminlerde belirleyici olduğunu göstermiştir. Bulgular, mevcut işletme kayıtlarının açıklanabilir arıza tahmini ve bakım kararlarının desteklenmesi amacıyla kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Böylece ek sensör altyapısına bağımlı olmayan, saha verilerine dayalı ve bakım planlamasına uyarlanabilecek sürdürülebilir bir karar destek çerçevesi sunulmaktadır.
Förderung
- Erciyes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon Birimi
Zitieren
APA
Arık, G., Azizoğlu, G., Danışman, Ş., & Toprak, A. N. (2026). Makine öğrenmesi yöntemleri ile raylı sistem araçlarında apleti arızalarının operasyonel ve meteorolojik veriler kullanılarak tahmini. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1919320
Vancouver
Arık G, Azizoğlu G, Danışman Ş, Toprak AN. Makine öğrenmesi yöntemleri ile raylı sistem araçlarında apleti arızalarının operasyonel ve meteorolojik veriler kullanılarak tahmini. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026. doi:10.17341/gazimmfd.1919320
BibTeX
@article{Ark2026,
author = {Arık, Gökhan and Azizoğlu, Gökhan and Danışman, Şengül and Toprak, Ahmet Nusret},
title = {Makine öğrenmesi yöntemleri ile raylı sistem araçlarında apleti arızalarının operasyonel ve meteorolojik veriler kullanılarak tahmini},
journal = {Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {Advanced Online Publication},
doi = {10.17341/gazimmfd.1919320}
}
EUVIMED