Klasik Dönem Tezyînat Geleneğinin 18. Yüzyılda Tezahürü: Hacı Selim Ağa Vakıf Kütüphanesi’ndeki Üç Müzehhep Yazma Eser Örneği
Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD) · 15.06.2026 · 28 (1) · 298-316
DOI: 10.17335/sakaifd.1884725 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD), online erschienen am 15.06.2026. Verfasst von Fatma Şeyma Boydak. Die Arbeit nennt 30 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Makalenin konusu, Hacı Selim Ağa tarafından kurulan kütüphanede bulunan ve 18. yüzyıla tarihlendirilen üç müzehhep kitaptır. Söz konusu kitaplar, 18. yüzyılda Türk süsleme sanatında batılılaşma eğilimlerinin başladığı dönemde klasik dönem geleneğinin ne ölçüde sürdürüldüğüne ilişkin değerli örnekler sunmaktadır. Bu makalede incelenen üç eser (HSA 00223, HSA 00314, HSA 00385), konuya ilişkin mevcut literatürde daha önce ele alınmamıştır. Eserlerin ayrıca öne çıkan bir diğer yönü, 18. yüzyılda İstanbul’da istinsah edilmiş olmalarıdır. Osmanlı Devleti, 17. yüzyıla kadar dış etkilere karşı korunaklı kalmayı başarmış; ancak 17. ve 18. yüzyıllarda yaşanan siyasi gelişmelerin ardından dışa açılmak durumunda kalmıştır. Bu sürecin sonuçları, sanat alanında da gözlemlenmeye başlamıştır. 18. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı tezyînatında yeni uygulamalar ortaya çıksa da Osmanlı cilt ve tezhip sanatında klasik motif, renk ve desenlerin belirli ölçüde korunduğu gözlemlenmiştir. Makale kapsamındaki kitaplar, cilt ve tezhip özellikleri açısından incelenmiştir. Eserlerin ciltlerinde, 16. yüzyıl klasik dönem cilt sanatının form ve teknik özelliklerinin sürdürüldüğü tespit edilmiştir. Ciltlerin tümü klasik dönem ciltlerinde sıkça rastlanan alttan ayırma tekniğinde altınlanmıştır. Ciltlerin tezyînatında bitkisel ve bulut motifleri ön plandadır. 18. yüzyıl Türk tezhip sanatı, Osmanlı süsleme sanatları içerisinde klasik üslûbun sürdürüldüğü ancak biçim, kompozisyon ve motif anlayışında belirgin değişimlerin gözlemlendiği bir dönemi temsil etmektedir. Kitaplardaki unvan sayfası tezhipleri klasik dönem vasıflarını sürdürmekle birlikte dönemin tezhip sanatında rastlanan kısmen deforme olmuş motif ve tasarım özellikleri de göstermektedir.
Zitieren
APA
Boydak, F. Ş. (2026). Klasik Dönem Tezyînat Geleneğinin 18. Yüzyılda Tezahürü: Hacı Selim Ağa Vakıf Kütüphanesi’ndeki Üç Müzehhep Yazma Eser Örneği. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD), 28(1), 298-316. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1884725
Vancouver
Boydak FŞ. Klasik Dönem Tezyînat Geleneğinin 18. Yüzyılda Tezahürü: Hacı Selim Ağa Vakıf Kütüphanesi’ndeki Üç Müzehhep Yazma Eser Örneği. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD). 2026;28(1):298-316. doi:10.17335/sakaifd.1884725
BibTeX
@article{Boydak2026,
author = {Boydak, Fatma Şeyma},
title = {Klasik Dönem Tezyînat Geleneğinin 18. Yüzyılda Tezahürü: Hacı Selim Ağa Vakıf Kütüphanesi’ndeki Üç Müzehhep Yazma Eser Örneği},
journal = {Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD)},
year = {2026},
volume = {28},
number = {1},
pages = {298--316},
doi = {10.17335/sakaifd.1884725}
}
EUVIMED