Evliya Çelebi Gözünde 17. Yüzyıl İstanbul Mutfağı: Toplumsal Sınıf Üzerinden Bir İnceleme
Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi · 17.03.2026 · (1) · 83-104
DOI: 10.17123/atad.1650539 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 17.03.2026. Verfasst von Bedirhan Ayten. Die Arbeit nennt 51 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme’ sindeki gözlemlerden hareketle 17. yüzyıl Osmanlı toplumunda yemek kültürü ile toplumsal sınıf ilişkilerini incelemektedir. Evliya Çelebi, farklı sosyoekonomik gruplara ait sofralarda bulunarak İstanbul halkının yemek alışkanlıklarını, mutfak pratiklerini ve kamusal mekânlardaki tüketim alışkanlıklarını çeşitli anlatımlarla aktarmıştır. Araştırmada Seyahatnâme’nin İstanbul ile ilgili bölümleri nitel içerik analizi yöntemiyle incelenmiş; elde edilen veriler Osmanlı mutfak kültürüne dair diğer tarihsel kaynaklar, arşiv belgeleri, narh defterleri, imaret ve bakkal kayıtları verileri ile karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Bulgular, Osmanlı toplumunda yemek kültürünün yalnızca bir beslenme biçimi değil, aynı zamanda toplumsal statü, aidiyet ve kimlik göstergesi olduğunu ortaya koymaktadır. Benzer gıdalar tüm sınıflarca tüketilmiş olsa da üst tabakalar sofralarını kalite, tazelik, çeşitlilik ve lüks içeriklerle zenginleştirmiştir. Saray mutfağının halk pazarlarından gıda temin etmesi, Osmanlı elitinin çağdaşı Avrupa kraliyetlerinden farklı olarak daha kapsayıcı ve toplumsal yapıya entegre bir yaklaşım benimsediğini göstermektedir. Ayrıca imaretler, vakıflar ve bakkallar gibi kurum ve mekânlar, yalnızca gıda temini, iaşesi ve dağıtımı değil, toplumsal hiyerarşinin yeniden üretimi ve sosyal etkileşimin şekillenmesinde de önemli bir rol oynamıştır. Sonuç olarak, Evliya Çelebi’nin anlatımları, yemek kültürünün Osmanlı toplumunda sosyal aidiyet, statü ve sınıfsal farkların görünür bir yansıması olduğunu göstermektedir.
Zitieren
APA
Ayten, B. (2026). Evliya Çelebi Gözünde 17. Yüzyıl İstanbul Mutfağı: Toplumsal Sınıf Üzerinden Bir İnceleme. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 83-104. https://doi.org/10.17123/atad.1650539
Vancouver
Ayten B. Evliya Çelebi Gözünde 17. Yüzyıl İstanbul Mutfağı: Toplumsal Sınıf Üzerinden Bir İnceleme. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 2026:83-104. doi:10.17123/atad.1650539
BibTeX
@article{Ayten2026,
author = {Ayten, Bedirhan},
title = {Evliya Çelebi Gözünde 17. Yüzyıl İstanbul Mutfağı: Toplumsal Sınıf Üzerinden Bir İnceleme},
journal = {Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {1},
pages = {83--104},
doi = {10.17123/atad.1650539}
}
EUVIMED