Nahiv İlminde Tarif Yapma Üslupları (İsim Tarifi Örneği)
Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 30.06.2026 · (60) · 343-366
DOI: 10.17120/omuifd.1743654 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Hasan Basri Mert. Die Arbeit nennt 41 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
İnsanlar arasında sağlıklı iletişimin temel şartı, dilde kullanılan kelimelerin sahip olduğu anlamların hem konuşan hem de dinleyen kişi tarafından bilinmesidir. Bu durum, kelimelere yüklenen anlamların açıkça belirlenmesini zorunlu kılar. Söz konusu bir ilmi disiplin olduğunda ise bu zorunluluk daha fazla hissedilir. Bir kelimenin/kavramın taşıdığı anlam, onun tarifi üzerinden bilindiğine göre denilebilir ki kavramların tarifi, bir disiplinin kendisi kadar önemlidir. Bu gerçeğin farkında olan nahiv âlimleri, nahiv ilminin kuruluşundan itibaren temel kavramları tayin ve tarif etmeye gayret göstermiştir. Başlangıçta oldukça sade bir şekilde gerçekleştirilen tarif ameliyesi, zamanla daha sistemli; ama aynı zamanda daha karmaşık bir hale bürünmüştür. Bu süreçte iki temel üslubun ortaya çıktığı görüşmüştür. Birincisi, kavramları mantık ilmiyle ilişkilendirerek tarif eden yenilikçi üslup iken diğeri, nahiv ilminin gayesine ve bu ilmin lafızlarına dayalı tarifleri esas alan gelenekçi üsluptur. Bu çalışmanın amacı, hicrî ikinci ile sekizinci yüzyıllar arasında yaşamış nahiv âlimlerinin “isim” kavramına dair tariflerinden hareketle bu iki üslubu ortaya koymaktır. Çalışma neticesinde ilk dönemlerde örnek verme suretiyle gerçekleştirilen tarif ameliyesinin üçüncü yüzyıldan itibaren mantık ilminin etkisiyle daha sistemli bir hale büründüğü, bunun sonucunda yenilikçi üslubun ortaya çıktığı, sonraki yıllarda da baskın üslubun bu olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte gelenekçi üslubun da azımsanamayacak kadar çok nahiv âlimi tarafından devam ettirildiği görülmüştür.
Zitieren
APA
Mert, H. B. (2026). Nahiv İlminde Tarif Yapma Üslupları (İsim Tarifi Örneği). Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 343-366. https://doi.org/10.17120/omuifd.1743654
Vancouver
Mert HB. Nahiv İlminde Tarif Yapma Üslupları (İsim Tarifi Örneği). Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:343-366. doi:10.17120/omuifd.1743654
BibTeX
@article{Mert2026,
author = {Mert, Hasan Basri},
title = {Nahiv İlminde Tarif Yapma Üslupları (İsim Tarifi Örneği)},
journal = {Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {60},
pages = {343--366},
doi = {10.17120/omuifd.1743654}
}
EUVIMED