KIRAAT İLMİNDE RİVAYET VE DİRAYET
Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi · 30.04.2026 · 10 (1) · 286-305
DOI: 10.52115/apjir.1926732 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Yavuz Fırat. Die Arbeit nennt 30 Literaturangaben. Gefördert von: Yok.
Abstract (Originalsprache)
Rivayet ve dirayet, İslamî ilimlerde ortak biçimde kullanılan temel kavramlar arasında yer almakta olup kıraat ilmi açısından da merkezi bir öneme sahiptir. Rivayet, kıraat ilminde Hz. Peygamber’den Kur’an ve kıraatlere dair müşafehe yoluyla öğrenilen ve nesilden nesile kesintisiz bir şekilde aktarılan okuma biçimlerini ifade etmektedir. Bu kapsamda Kur’an’ın lafızları, harflerin telaffuz keyfiyetleri ve kıraat farklılıkları, öğrenildiği şekliyle korunarak sonraki nesillere aktarılmıştır. Rivayet ameliyesi, söz konusu okuma biçimlerinin herhangi bir değişikliğe uğratılmaksızın muhafaza edilmesini esas almakta olup Kur’an ve kıraatler açısından dokunulmaz bir lafız ve telaffuz düzenini temsil etmektedir. Bu yönüyle rivayet, kıraatlerin temel aktarım mekanizmasını oluşturmaktadır. Dirayet ise rivayetle nakledilen kıraat formlarının tilavet keyfiyetlerini anlama, yorumlama ve açıklama çabasını ifade etmektedir. Bu bağlamda harflerin mahiyetleri, mahreç ve sıfat özellikleri ile harflerin birleşmesi sonucu oluşan kelime ve cümlelerin telaffuz biçimleri dirayet kapsamında değerlendirilir. Ayrıca rivayetle gelen okuma biçimlerinin nasıl ve hangi sebeplerle bu şekilde gerçekleştiğini açıklamaya yönelik teorik çabalar da dirayet faaliyetinin bir parçası olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla rivayet kıraatlerin nakil boyutunu temsil ederken, dirayet bu naklin anlaşılması, sistematik hâle getirilmesi ve ilmî kurallarla açıklanmasını ifade etmektedir. Bu çalışma, kıraat ilmine özgü olarak kullanılan rivayet ve dirayet kavramlarının mahiyetini ele almakta ve söz konusu kavramların kıraat ilmi içerisindeki yerini açıklamayı amaçlamaktadır.
Förderung
- Yok
Zitieren
APA
Fırat, Y. (2026). KIRAAT İLMİNDE RİVAYET VE DİRAYET. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, 10(1), 286-305. https://doi.org/10.52115/apjir.1926732
Vancouver
Fırat Y. KIRAAT İLMİNDE RİVAYET VE DİRAYET. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi. 2026;10(1):286-305. doi:10.52115/apjir.1926732
BibTeX
@article{Frat2026,
author = {Fırat, Yavuz},
title = {KIRAAT İLMİNDE RİVAYET VE DİRAYET},
journal = {Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {286--305},
doi = {10.52115/apjir.1926732}
}
EUVIMED