EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Bir Nazire Zinciri: Yunus Emre’den Hayretî’ye “-duñ tut” Redifi ve Dünyevi Arzuların Tenkidi

Metin Samancı

Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi · 28.06.2026 · 13 (1) · 341-380

DOI: 10.16985/mtad.1796234 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von Metin Samancı. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışmada, Hayretî’nin (ö. 1534) Yunus Emre’nin (ö. 1320) “-duñ tut” redifli gazeliyle aynı redife ve üsluba sahip gazeli ve buna yazılan nazireler ele alınmıştır. Yunus Emre’nin Klasik Osmanlı şiiri üzerindeki tesirine nazire geleneği bağlamında dikkat çekilmiş ve söz konusu gazel üzerinden muhtemel nazire ilişkisi sorgulanmıştır. Yunus’un dünyanın geçiciliğini ve ölüm kaçınılmazlığını vurgulayan gazeli, Hayretî’de aynı redif fakat farklı kafiye düzeniyle yeniden kurulmuş; bu kez insanın temel arzularının fanilik karşısındaki anlamsızlığı ön plana çıkarılmıştır. Çalışmamız kapsamında Hayretî’ye nazire yazan veya başka bir kanaldan bu kafiye ve redif yapısını kullanan 16 farklı şair tespit edilmiş; bu gazeller içerik ve söyleyiş yönünden karşılaştırılmıştır. Okuyucuya doğrudan hitap eden ve arzularını elde ettiği varsayımıyla onu tefekküre yönelten “-duñ tut” redifi, her biri insanın iktidar, güç, haz, uzun ömür gibi insanın temel arzularına işaret eden “kur-”, “sür-”, “ur-” gibi kafiye fiilleri ile birleşerek hikmetli bir söyleyiş zinciri oluşmuştur. Çalışma, kafiye ve redifin yalnızca teknik unsurlaran ibaret olmadığına; şairler arasında ortak bir ses ve çağrı oluşturan işlevine dikkat çekmekte; bu çağrının ise Yunus Emre’nin mirasıyla şekillenerek Klasik Osmanlı şiiri üzerinde dolaylı bir tesire dönüştüğünü ortaya koymaktadır.

Zitieren

APA

Samancı, M. (2026). Bir Nazire Zinciri: Yunus Emre’den Hayretî’ye “-duñ tut” Redifi ve Dünyevi Arzuların Tenkidi. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 13(1), 341-380. https://doi.org/10.16985/mtad.1796234

Vancouver

Samancı M. Bir Nazire Zinciri: Yunus Emre’den Hayretî’ye “-duñ tut” Redifi ve Dünyevi Arzuların Tenkidi. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 2026;13(1):341-380. doi:10.16985/mtad.1796234

BibTeX
@article{Samanc2026,
  author = {Samancı, Metin},
  title = {Bir Nazire Zinciri: Yunus Emre’den Hayretî’ye “-duñ tut” Redifi ve Dünyevi Arzuların Tenkidi},
  journal = {Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {13},
  number = {1},
  pages = {341--380},
  doi = {10.16985/mtad.1796234}
}
Kostenlos starten →