EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Nüfus Kontrolünden Teşvik Modeline Çin’in Doğurganlık Politikalarının Tarihsel Dönüşümü

Cansu Körkem Akçay

İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi · 30.06.2026 · 15 (2) · 1771-1789

DOI: 10.15869/itobiad.1917293 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Cansu Körkem Akçay. Die Arbeit nennt 43 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Çin Halk Cumhuriyeti’nin doğurganlık politikaları, 1970’lerden 2021 yılına kadar uzanan yarım asırlık süreçte art arda gelen politika değişimleriyle farklı bir nitelik kazanmıştır. Bu makalede söz konusu dönüşüm, tarihsel süreç ve yapısal koşullar birlikte ele alınarak incelenmektedir. Çalışma, resmi politika metinleri, yasal düzenlemeler ve Çin Ulusal Nüfus Sayımı verileri üzerinden tarihsel-süreç analizi yöntemiyle kurulmaktadır. 1979-2015 tek çocuk politikası, salt bir nüfus kısıtlaması değil aynı zamanda ülkenin ekonomik yeniden yapılanma süreci, sanayileşme atılımı ve toplumsal modernizasyon dinamikleriyle örülü kapsamlı bir yönetim stratejisidir. 1970’lerin sonu ve 1980 yılı boyunca uygulanan sıkı doğum kontrolü politikaları, hızlı sanayileşme süreciyle eş zamanlı olarak doğurganlık hızını belirgin biçimde düşürmüştür. Bununla birlikte nüfusun hızla yaşlanması, çalışma çağındaki kesimin daralması ve cinsiyet dengesizliği 2000’li yıllardan itibaren nüfus politikasının gündemine taşınmıştır. Bu demografik değişim mevcut politika çerçevesinin sürdürülemezliğini gün yüzüne çıkararak nüfus politikasının yeniden tanımlanması kaçınılmaz bir hal almıştır. Bunun üzerine 2013’te yalnızca eşlerden birinin tek çocuk olması durumunda ikinci çocuk hakkı, 2016’da tüm çiftlere tanınan kapsamlı iki çocuk hakkı ve 2021’de üç çocuk politikası uygulamaya konulmuştur. 2022 itibarıyla toplam doğurganlık hızının 1,03-1,09 bandına gerilmiş olması, yasal izinlerin doğum davranışı üzerindeki etkisinin sınırlılığını açıkça yansıtmaktadır. Çin’in doğurganlık krizi, hukuki düzenlemelerin çok ötesinde yapısal bir nitelik taşımaktadır. Yüksek kentleşme oranları, artan yaşam maliyetleri, kadınların işgücüne katılımının derinleşmesi, çocuk bakım altyapısındaki yetersizlikler, konut baskısı ve geleneksel aile yapısındaki dönüşüm doğurganlık düşüşünün arkasındaki yapısal etkenlerdir. Nüfus politikalarının etkililiği yalnızca yasal metinlere bakılarak ölçülemez. Belirleyici olan, çocuk sahibi olmanın bireysel maliyetini doğrudan şekillendiren kentsel yaşam koşulları, bakım altyapısı ve istihdam düzenlemeleridir.

Zitieren

APA

Akçay, C. K. (2026). Nüfus Kontrolünden Teşvik Modeline Çin’in Doğurganlık Politikalarının Tarihsel Dönüşümü. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 15(2), 1771-1789. https://doi.org/10.15869/itobiad.1917293

Vancouver

Akçay CK. Nüfus Kontrolünden Teşvik Modeline Çin’in Doğurganlık Politikalarının Tarihsel Dönüşümü. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 2026;15(2):1771-1789. doi:10.15869/itobiad.1917293

BibTeX
@article{Akay2026,
  author = {Akçay, Cansu Körkem},
  title = {Nüfus Kontrolünden Teşvik Modeline Çin’in Doğurganlık Politikalarının Tarihsel Dönüşümü},
  journal = {İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {15},
  number = {2},
  pages = {1771--1789},
  doi = {10.15869/itobiad.1917293}
}
Kostenlos starten →