Grubel-Lloyd Endeksi ile Endüstri-İçi Ticaret Analizi: Savunma ve Havacılık Sanayii Sektörü Türkiye Örneği
İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi · 31.03.2026 · 15 (1) · 547-565
DOI: 10.15869/itobiad.1845078 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von Mehmet Alper Şen und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 34 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Türk savunma ve havacılık sanayiinin 2012-2023 yılları arasındaki dış ticaret yapısını, sektörel derinliğini ve küresel pazardaki stratejik dönüşümünü Grubel-Lloyd (GL) Endeksi kullanarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Sanayileşme süreçleri ve üretim teknolojilerindeki ilerlemelerle birlikte uluslararası ticaret teorileri; geleneksel faktör donanımlarından, ölçek ekonomileri, teknolojik yenilikler ve ürün farklılaşmasına odaklanan endüstri içi ticaret modellerine evrilmiştir. Bu çerçevede, Türkiye’nin son yıllarda milli güvenlik stratejileri ve savunma ilkeleriyle şekillenen sektörel yapısı, yerli üretim kapasitesi ve teknolojik bağımsızlık hedefleri doğrultusunda kapsamlı bir ampirik incelemeye tabi tutulmuştur. Araştırmada, Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SASAD) tarafından her yıl düzenli yayımlanan resmi performans raporları, mali tablolar ve gümrük tarifesi istatistikleri temel veri seti olarak kullanılmıştır.Yapılan hesaplamalar, sektörün 2012-2020 döneminde %90’ın üzerinde seyreden oldukça yüksek bir Grubel-Lloyd endeks değerine sahip olduğunu göstermektedir. Bu bulgu, söz konusu yıllarda sanayinin küresel tedarik zincirlerine ileri derecede entegre olduğunu ve karşılıklı bileşen değişimine dayalı yoğun bir ticaret yapısı sergilediğini kanıtlamaktadır. Ancak 2021 yılından itibaren endeks değerinin sistematik bir düşüş eğilimine girerek 2023 yılında %74,67 seviyesine gerilediği tespit edilmiştir. İktisat literatüründe genellikle endüstri içi ticaretin zayıflaması olarak yorumlanabilecek bu düşüş, Türk savunma sanayii özelinde niteliksel bir başarıyı ve yapısal dönüşümü temsil etmektedir. Zira bu değişim, ithalata dayalı modelden, özgün yerli platformların, insansız sistemlerin ve kritik bileşenlerin yüksek katma değerle ihraç edildiği uzmanlaşmış bir modele geçildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye’nin savunma ve havacılık sanayiinde dış bağımlılığı azaltma ve teknolojik millileşme politikalarının dış ticaret dengesi üzerinde olumlu sonuçlar doğurduğu gözlemlenmiştir. Çalışma, elde edilen bu ivmenin korunması için Ar-Ge yatırımlarının artırılması ve pazar çeşitlendirmesine gidilmesi yönünde stratejik öneriler sunmaktadır.
Zitieren
APA
Şen, M. A., & Masca, M. (2026). Grubel-Lloyd Endeksi ile Endüstri-İçi Ticaret Analizi: Savunma ve Havacılık Sanayii Sektörü Türkiye Örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 15(1), 547-565. https://doi.org/10.15869/itobiad.1845078
Vancouver
Şen MA, Masca M. Grubel-Lloyd Endeksi ile Endüstri-İçi Ticaret Analizi: Savunma ve Havacılık Sanayii Sektörü Türkiye Örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 2026;15(1):547-565. doi:10.15869/itobiad.1845078
BibTeX
@article{en2026,
author = {Şen, Mehmet Alper and Masca, Mahmut},
title = {Grubel-Lloyd Endeksi ile Endüstri-İçi Ticaret Analizi: Savunma ve Havacılık Sanayii Sektörü Türkiye Örneği},
journal = {İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {15},
number = {1},
pages = {547--565},
doi = {10.15869/itobiad.1845078}
}
EUVIMED