Bir Şiirin Yolculuğu: Mahmud Şakir ve Suzanne Stetkevych Üzerinden Bir Karşılaştırma
Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 30.06.2026 · 70 (70) · 159-184
DOI: 10.15370/maruifd.1892464 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Muhammed Emin Bayır. Die Arbeit nennt 49 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
İslam öncesi döneme tarihlenen ve geleneksel kaynaklarda Teebbeta Şerran’a (ö.540[?]) veya onun yeğenine nispet edilen intikam kasidesi, hem klasik Arap şerh geleneğinde hem de modern Batı şarkiyatçılığında önemli bir inceleme konusu olmuştur. İlk adımda makalenin amacı, şiirin metin tarihçesinden başlayarak Batı’daki neşir ve tercüme faaliyetlerini, Freytag gibi şarkiyatçıların yaklaşımlarını ve Goethe’nin şiire duyduğu ilgiyi kronolojik olarak izlemektir. Bu kronolojinin hedefi, aynı metnin farklı entelektüel bağlamlarda nasıl yeniden kurgulandığını göstermek ve Suzanne Pinckney Stetkevych ile Mahmud Muhammed Şakir’in incelemelerini uygun bir zeminde tartışabilmektir. Şiirin Batı’daki kronolojisi izlendiğinde, şiire duyulan ilginin filolojiyle başladığı, zamanla metinlerin üretildiği toplumsal pratiklere yöneldiği görülür. Stetkevych’in çalışması, Batı’da metin merkezli araştırmaların sosyolojik ve antropolojik yaklaşımlara evrilmesinin son aşamasını temsil etmektedir. Diğer yandan Goethe’nin Doğu Batı Divanı’nda beyitlerin tertibine dair yaptığı yorumlar, Arap edebiyat çevrelerinde de yeni bir tartışmayı tetiklemiştir. Bu durum klasik şiirde bütünlük meselesini yeniden gündeme getirmiş ve geleneğin müdafisi olarak Mahmud Şakir’in ayrıntılı makaleler kaleme almasına yol açmıştır. Makalenin ikinci amacı, aynı metnin iki farklı yöntemle ele alınışını karşılaştırmaktır. Bu çerçevede Stetkevych’in sosyo-antropolojik okumaları ile Mahmud Şakir’in dilbilimsel ve yapı odaklı yaklaşımı genel hatlarıyla değerlendirilmektedir. Stetkevych, şiiri sosyolojik bir malzeme olarak ele alırken; Şakir, geliştirdiği tezevvuk yöntemi doğrultusunda beyitlerin tertibini ve metnin içyapısını merkeze alan bir çözümleme ortaya koymuştur. Bu yöntemsel ayrışma, yalnızca farklı okuma biçimlerini değil, Batı ve Arap akademilerindeki yaklaşım farklarını da görünür kılmaktadır. Mevcut literatürde bu iki ismin yöntemsel karşılaştırmasına odaklanan müstakil bir çalışma bulunmamaktadır. Makale bu boşluğu doldurarak şiirin kronolojik seyrini ve yöntem tartışmalarını bir araya getirmektedir. Makalenin ulaştığı sonuçlara göre Batı akademisinde filolojik başlangıçtan sosyo-antropolojik okumaya doğru belirgin bir yöneliş söz konusudur. Bu yönelim, şiirin kurban ve kan davası ritüelleri çerçevesinde yorumlanmasına kadar varmıştır. Bir diğer önemli bulgu ise, Stetkevych’in Batılı akademik geleneğe eklemlenen yaklaşımı ile Şakir’in metnin iç tutarlılığını ve İslam öncesi aidiyetini savunan dilbilimsel yaklaşımı arasındaki kesin yöntemsel ayrışmadır. Bu iki farklı entelektüel arka plan, ilgili çalışmaların yöntem ve içerik olarak şekillenmesinde belirleyici unsur olmuştur.
Zitieren
APA
Bayır, M. E. (2026). Bir Şiirin Yolculuğu: Mahmud Şakir ve Suzanne Stetkevych Üzerinden Bir Karşılaştırma. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 70(70), 159-184. https://doi.org/10.15370/maruifd.1892464
Vancouver
Bayır ME. Bir Şiirin Yolculuğu: Mahmud Şakir ve Suzanne Stetkevych Üzerinden Bir Karşılaştırma. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026;70(70):159-184. doi:10.15370/maruifd.1892464
BibTeX
@article{Bayr2026,
author = {Bayır, Muhammed Emin},
title = {Bir Şiirin Yolculuğu: Mahmud Şakir ve Suzanne Stetkevych Üzerinden Bir Karşılaştırma},
journal = {Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {70},
number = {70},
pages = {159--184},
doi = {10.15370/maruifd.1892464}
}
EUVIMED