Muhaceretteki Türkistan Millî Hareketinde Yeni Bir Yol Arayışı: Türkistan Millî Azatlık Komitesi ve Türkeli (1951-1953)
Bilig · 31.07.2026 · (118) · 55-90
DOI: 10.12995/bilig.8635 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Bilig, online erschienen am 31.07.2026. Verfasst von İnci Yelda Şafakcı Dumlupınar. Die Arbeit nennt 119 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
1920’li yıllardan itibaren Avrupa’daki Türkistan muhaceretinin, Sovyet karşıtı mücadele kapsamında çeşitli teşkilat ve yayınları olmuştur. Türkistan muhaceret hareketinin temsilcilerinden biri olan Kares Kanatbay, 1951 yılında Münih’te Millî Türkistan Birlik Komitesi’ne alternatif olarak Türkeli Komitesi’ni kurmuştur. Ancak bu yeni oluşum gerek kuruluş sürecinde gerekse sonraki yıllarda muhaceretteki Türkistan birliğinde yaşanan ayrışmanın sebeplerinden biri olarak görülmüş; üstelik komite ve yayın organı Türkeli dergisi Rus yanlısı olmakla suçlanmıştır. Ancak tartışmaların merkezinde yer alan komitenin ortaya çıkış sebebi, muhaceretteki Türkistan millî hareketine yönelik siyasi ve basın-yayın faaliyetleri, mecmuanın amaç ve kapsamı objektif olarak ele alınmamış, iddiaların doğruluğu tespit edilmemiştir. Bu noktadan hareketle amacı Türkistan’ın bağımsızlığına hizmet etmek olan Türkeli’nin nüshaları incelenerek söz konusu yapının Sovyet karşıtı faaliyetler kapsamındaki rolü ve katkısı analiz edilmiştir. Türkeli Komitesi’nin oluşum sürecine ait bulgularla Türkeli mecmuasına ait kaynaklar dâhilinde yapılan araştırma neticesinde yakın dönemde Türkistan kökenli aydınların Almanya’da gerçekleştirmiş olduğu faaliyetlere dair yeni bilgilere ulaşıldığı gibi Türkistan muhaceretine yönelik çalışmalara da literatür açısından katkı sağlanmıştır.
Zitieren
APA
Dumlupınar, İ. Y. Ş. (2026). Muhaceretteki Türkistan Millî Hareketinde Yeni Bir Yol Arayışı: Türkistan Millî Azatlık Komitesi ve Türkeli (1951-1953). Bilig, 55-90. https://doi.org/10.12995/bilig.8635
Vancouver
Dumlupınar İYŞ. Muhaceretteki Türkistan Millî Hareketinde Yeni Bir Yol Arayışı: Türkistan Millî Azatlık Komitesi ve Türkeli (1951-1953). Bilig. 2026:55-90. doi:10.12995/bilig.8635
BibTeX
@article{Dumlupnar2026,
author = {Dumlupınar, İnci Yelda Şafakcı},
title = {Muhaceretteki Türkistan Millî Hareketinde Yeni Bir Yol Arayışı: Türkistan Millî Azatlık Komitesi ve Türkeli (1951-1953)},
journal = {Bilig},
year = {2026},
number = {118},
pages = {55--90},
doi = {10.12995/bilig.8635}
}
EUVIMED