EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

ESKATOLOJİNİN JEOPOLİTİK BOYUTLARI: MİT, DİN VE ABD, İSRAİL VE İRAN ÜÇLÜSÜ

Nazife Özdemir

Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi · 21.06.2026 · 19 (54) · 645-663

DOI: 10.12981/mahder.1906225 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, online erschienen am 21.06.2026. Verfasst von Nazife Özdemir. Die Arbeit nennt 19 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışmanın amacı, ABD, İsrail ve İran savaşının sadece siyasi, stratejik ve ekonomik temellere dayanmadığını, mitik ve dini anlatılar üzerinden inşa edilen “büyük anlatı”lar içerisinde önemli bir yere sahip olan eskatoloji (kıyamet) ile ilgili inançlardan da beslendiğini gözler önüne sermektir. İran ve İsrail devletlerinin dinsel karakteri herkesin malumudur. İsrail yönetimi daha çok Tevrat’taki vadedilmiş topraklar ve Mesih olgusunu temel alırken İran, kayıp on ikinci imam ya da Mehdi olgusunu öne çıkarmaktadır. ABD’de ise özellikle Donalp Trump’ın ikinci başkanlık döneminde, literatürde “Tanrı’yı kıyamete zorlayanlar” olarak da nitelendirilen Beyaz Evanjelik Protestanların etkisi daha da artmıştır. Beyaz Evanjelik Protestanlar, ABD’deki mevcut yönetimin en sadık ve belirleyici destek grubu olmaya devam etmektedirler. Eskatoloji mitleri, dünyanın sonunu, kıyameti, yeniden dirilişi ve ardından gelecek ebedi hayatı anlatan kutsal anlatılardır. Kitaplı dinlerdeki eskatolojik tasavvurların kökenleri, bilinen en eski tek tanrıılı din olan Zerdüştüğe kadar gider. Evrensel bir kurtuluş arayışını yansıtan bu mitler; Yahudi, Hristiyan (Antichrist, Mesih, apokaliptik senaryolar), İslam (Ahir zaman, Deccal, Mehdi) ve Altay (Üç Aygul/Tufan) gibi inanç sistemlerinde sıkça görülür. Eskatoloji mitlerinin temel özellikleri hakkında şunlar söylenebilir. Genellikle dünyanın ahlaki yozlaşma sonucu son bulacağı ve ilahi bir yargılama ile iyilerin kurtulup kötülerin cezalandırılacağı teması işlenir (Kurtuluş ve Ceza). Dünyevi yaşamın bitişi, yeni ve ebedi bir yaşamın başlangıcı olarak görülür (İkinci Hayat). Altay Türklerinde olduğu gibi, evrenin farklı dönemlerde ateş, fırtına ve su gibi felaketlerle (tufan) yıkılması, ardından yeniden yapılanması (Tufan ve felaketler) eskatolojik bir döngüdür. Hristo-Yahudi geleneğiyle Şii ve Sünni İslam geleneğinde oldukça etkili olan eskatoloji anlatıları (mitik ve dini anlatılar), insanların dünyadaki düzensizliğe bir son getirme ve daha adil bir yaşam umudunu sembolize etmekle birlikte “hak” ve “bâtıl” inançlar/milletler arasında yaşanacağına inanılan nihai savaş beklentisini de diri tutmaktadır. Bu da dünyayı dinler ya da medeniyetler arası küresel bir savaş riskiyle karşı karşıya bırakmaktadır. Makale boyunca yapılan tepsit ve değerlendirmeler, her ne kadar savaşın her üç tarafının da dini ve eskatolojik tasavvurları kendi halklarını ve ordularını motive etmek için kullanıyor olsalar da bu unsurların savaşa bir dinlerarası mücadele boyutunu şimdilik kazandıramadığını göstermektedir. İran’ın propaganda sürecinde, ABD ve İsrail’e karşı verdiği savaşı “herkes için tek biri intikam” söylemiyle anlatmaya çalışması da aslında İran’ın savaşı Dünya kamuoyu nezdinde dine ve mezhebe dayalı bir şavaş olarak takdim etmek ve arkasındaki Rusya ile Çin desteğini din ve mezhep odaklı bir söylemle zayıflatmak istemediğini göstermektedir.

Zitieren

APA

Özdemir, N. (2026). ESKATOLOJİNİN JEOPOLİTİK BOYUTLARI: MİT, DİN VE ABD, İSRAİL VE İRAN ÜÇLÜSÜ. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, 19(54), 645-663. https://doi.org/10.12981/mahder.1906225

Vancouver

Özdemir N. ESKATOLOJİNİN JEOPOLİTİK BOYUTLARI: MİT, DİN VE ABD, İSRAİL VE İRAN ÜÇLÜSÜ. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi. 2026;19(54):645-663. doi:10.12981/mahder.1906225

BibTeX
@article{zdemir2026,
  author = {Özdemir, Nazife},
  title = {ESKATOLOJİNİN JEOPOLİTİK BOYUTLARI: MİT, DİN VE ABD, İSRAİL VE İRAN ÜÇLÜSÜ},
  journal = {Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {19},
  number = {54},
  pages = {645--663},
  doi = {10.12981/mahder.1906225}
}
Kostenlos starten →