PİR SULTAN ABDAL’IN ŞİİRLERİNDE MİTOLOJİK TASARIMLAR
Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi · 21.06.2026 · 19 (54) · 512-522
DOI: 10.12981/mahder.1901124 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, online erschienen am 21.06.2026. Verfasst von Serkan Köse. Die Arbeit nennt 14 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Mit, şiir ve bellek arasında toplumların ilk düşünce biçimlerinin yapılanışından beri sıkı bir ilişki vardır. Sözlü kültürde şiir, mitik bilgiyi toplumsal ve kültürel bellekte tutma işlevinde görülür. Türk kültür çevresinde şaman/kam adı verilen tiplerden ozan/baksı ve âşıklık geleneği içerisinde söz konusu mitik tasarımların sıklıkla yer aldığı bilinen bir gerçektir. Mitik düşünce, farklı bağlam içerisinde geleneksel olarak muhafaza edilerek yüzyıllar boyunca aktarılıp değişim dönüşüm geçirmiştir. Türk mitine ilişkin algı ve tasarımların değişen şartlara bağlı olarak “dışa kapalı” ya da “inancı konserve eden” topluluklarda daha çok görüldüğü folklorik bir gerçek kabul edilmelidir. Bu çalışma özelinde Pir Sultan Abdal’ın şiir dünyasında Türk mitolojisinin izleri tespit edilip kültürel bağlam dikkate alınarak incelenecektir. Pir Sultan Abdal, 16. yüzyıl Anadolu sahasının en önemli halk şairlerinden ve Alevi-Bektaşi geleneğinin önde gelen temsilcilerindendir. Onun şiirleri, sadece döneminin sosyal ve dini hayatına ışık tutmakla kalmaz, aynı zamanda kökleri binlerce yıllık mitolojik geleneklere uzanan zengin bir sembolizm içerir. Bu çalışmada, Pir Sultan Abdal'ın şiirlerindeki mitolojik tasarımlar incelenmiş, bu imgelerin hem İslami tasavvuf hem de eski Türk ve Anadolu mitolojileriyle olan bağlantıları ortaya konulmuştur. Şiirlerde sıkça geçen "kırklar" kavramı hem İslami kültürdeki "Kırklar Meclisi" hem de Şamanist gelenekteki "40 ruh" inancıyla ilişkilendirilebilir. Mitik bilginin ürettiği evren tasarımı, Pir Sultanın şiirlerinde açık bir şekilde yer almaktadır. Çalışmanın son bölümünde, bu mitolojik unsurların Pir Sultan'ın şiir estetiğini nasıl şekillendirdiği analiz edilmiş ve bu imgelerin günümüz Alevi-Bektaşi kültüründeki devamlılığı üzerinde durulmuştur. Böylece, Pir Sultan Abdal şiirlerinin sadece edebi değil, aynı zamanda kültürel antropoloji ve dinler tarihi açısından da zengin bir kaynak oluşturduğu ortaya konulmuştur.
Zitieren
APA
Köse, S. (2026). PİR SULTAN ABDAL’IN ŞİİRLERİNDE MİTOLOJİK TASARIMLAR. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, 19(54), 512-522. https://doi.org/10.12981/mahder.1901124
Vancouver
Köse S. PİR SULTAN ABDAL’IN ŞİİRLERİNDE MİTOLOJİK TASARIMLAR. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi. 2026;19(54):512-522. doi:10.12981/mahder.1901124
BibTeX
@article{Kse2026,
author = {Köse, Serkan},
title = {PİR SULTAN ABDAL’IN ŞİİRLERİNDE MİTOLOJİK TASARIMLAR},
journal = {Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi},
year = {2026},
volume = {19},
number = {54},
pages = {512--522},
doi = {10.12981/mahder.1901124}
}
EUVIMED