KUTSALDAN SİYASALA AYASOFYA’NIN MEKÂNSAL HAFIZASI
Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi · 14.03.2026 · 19 (53) · 107-129
DOI: 10.12981/mahder.1740672 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, online erschienen am 14.03.2026. Verfasst von Dilay Nakış. Die Arbeit nennt 18 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Ayasofya, İstanbul’un ve aynı zamanda dünya kültürel mirasının en seçkin unsurlarından biri olarak tarih boyunca farklı uygarlıkların ve kültürel geleneklerin kesişim alanında yer almıştır. İstanbul’un değişik dönemlerde çeşitli devletlere başkentlik yapması ve Ayasofya’nın bu merkezî konumu, yapıyı salt bir mimari eser olmaktan çıkararak onu dinî ve siyasal bir göstergeler alanına dönüştürmüştür. Pagan inanç dünyasından başlayarak Hristiyanlık ve İslam medeniyetlerine kadar uzanan tarihsel süreçte Ayasofya, Bizans İmparatorluğu’ndan Osmanlı Devleti’ne oradan da Türkiye Cumhuriyeti’ne geçişlerde derin ideolojik ve kültürel dönüşümlere sahne olmuştur. Başlangıçta kilise olarak inşa edilen yapı, fethin ardından camiye çevrilmiş; Cumhuriyet döneminde müze statüsü kazanmış; 2020 yılında ise yeniden ibadete açılarak cami hüviyetine kavuşturulmuştur. Bu tarihsel dönüşüm, Ayasofya’nın yalnızca kutsal bir ibadet mekânı değil, devletlerin meşruiyetlerini inşa ettikleri ve iktidarlarını görünür kıldıkları bir siyasal alan olduğunu da ortaya koymaktadır. Her dönem kendi ideolojik bağlamı doğrultusunda Ayasofya’ya yeni anlam katmanları yüklemiş böylece yapı hem kutsal hem de siyasal bir merkez olarak süreklilik kazanmıştır. Mircea Eliade’nin kutsal mekân kuramları çerçevesinde ele alındığında Ayasofya’nın kutsallığı yalnızca fiziksel varlığından değil, tarihsel süreç içerisinde üstlendiği simgesel rollerden kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda yapı, farklı ideolojik ve kültürel kodlarla yeniden anlamlandırılmış ve kolektif bellekte güçlü bir sembol haline gelmiştir. Sonuç olarak Ayasofya, geçmişten günümüze taşıdığı medeniyet izleriyle hem kutsallık hem de siyasal temsil boyutlarını bünyesinde barındıran bir yapı olarak varlığını sürdürmekte ve kültürel miras kimliğini korumaktadır.
Zitieren
APA
Nakış, D. (2026). KUTSALDAN SİYASALA AYASOFYA’NIN MEKÂNSAL HAFIZASI. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, 19(53), 107-129. https://doi.org/10.12981/mahder.1740672
Vancouver
Nakış D. KUTSALDAN SİYASALA AYASOFYA’NIN MEKÂNSAL HAFIZASI. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi. 2026;19(53):107-129. doi:10.12981/mahder.1740672
BibTeX
@article{Nak2026,
author = {Nakış, Dilay},
title = {KUTSALDAN SİYASALA AYASOFYA’NIN MEKÂNSAL HAFIZASI},
journal = {Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi},
year = {2026},
volume = {19},
number = {53},
pages = {107--129},
doi = {10.12981/mahder.1740672}
}
EUVIMED