VAN ERCİŞ HALK TÜRKÜLERİNDE MAKAM VE USUL ÖZELLİKLERİ: MÜZİKOLOJİK BİR İNCELEME
Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi · 14.03.2026 · 19 (53) · 432-455
DOI: 10.12981/mahder.1734638 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, online erschienen am 14.03.2026. Verfasst von Serdar Budak. Die Arbeit nennt 23 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Halk türküleri, bir toplumun kültürel kimliğini, tarihsel birikimini ve yaşam biçimini yansıtan en önemli sözlü gelenekler arasında yer almaktadır. Örf, âdet, gelenek ve görenek gibi kültürel ögeleri bünyesinde barındıran bu ezgiler, toplumsal belleğin korunmasında ve kuşaktan kuşağa aktarılmasında işlevsel bir rol üstlenmektedir. Bu çalışmada, Van ilinin Erciş ilçesine ait halk türkülerinin makam dizileri ve usûl yapıları müzikolojik ve etnomüzikolojik açıdan sistemli bir biçimde incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden betimsel içerik analizi tekniğine dayalı olarak yürütülen araştırmada, Geçmişten Geleceğe Van Türküleri adlı derlemeden seçilen Erciş yöresine ait 100 türkü örneği analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, bölge halk müziğinin Azeri müziğiyle olan coğrafi ve kültürel yakınlık nedeniyle hem ezgisel hem de ritmik yapı açısından önemli ölçüde etkilendiği gözlemlenmiştir. Melodik yapı açısından en yaygın kullanılan makamların Uşşak ve Hüseynî olduğu, bunları Çargâh, Buselik ve Segâh makamlarının izlediği tespit edilmiştir. Bu durum, geleneksel Türk müziği makamlarının halk müziği bağlamında nasıl yerelleştirildiği ve çeşitlendiği yönünde önemli veriler sunmaktadır. Ritmik yapı analizinde ise, en sık karşılaşılan usûl kalıplarının 4/4 ve 10/8 zamanlı olduğu; bunları 6/8 ve 12/8 gibi ritimlerin takip ettiği belirlenmiştir. Özellikle 10/8 ve 6/8 gibi aksak ritimlerin varlığı, Azeri müziğiyle olan ritmik benzerliklerle ilişkilendirilmiştir. Bu çalışma, Erciş yöresine ait halk türkülerinin makam ve usûl yapılarını sistematik bir çerçevede ortaya koyarak, bölgesel halk müziği literatürüne katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, yerel müzik mirasının belgelenmesi ve korunması açısından da önemli bir kaynak niteliğindedir. Elde edilen bulgular hem akademik müzik çalışmaları hem de kültürel planlamalar için temel veri sunabilecek potansiyele sahiptir.
Zitieren
APA
Budak, S. (2026). VAN ERCİŞ HALK TÜRKÜLERİNDE MAKAM VE USUL ÖZELLİKLERİ: MÜZİKOLOJİK BİR İNCELEME. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, 19(53), 432-455. https://doi.org/10.12981/mahder.1734638
Vancouver
Budak S. VAN ERCİŞ HALK TÜRKÜLERİNDE MAKAM VE USUL ÖZELLİKLERİ: MÜZİKOLOJİK BİR İNCELEME. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi. 2026;19(53):432-455. doi:10.12981/mahder.1734638
BibTeX
@article{Budak2026,
author = {Budak, Serdar},
title = {VAN ERCİŞ HALK TÜRKÜLERİNDE MAKAM VE USUL ÖZELLİKLERİ: MÜZİKOLOJİK BİR İNCELEME},
journal = {Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi},
year = {2026},
volume = {19},
number = {53},
pages = {432--455},
doi = {10.12981/mahder.1734638}
}
EUVIMED