The Effectiveness of Behavioral Activation Therapy on Cognitive Avoidance and Rumination in Diabetic Patients
Journal of Psychology and Culture of Well-being روانشناسی و فرهنگ به زیستی · 24.01.2026
DOI: 10.83069/pcl.2026.1234536 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Psychology and Culture of Well-being روانشناسی و فرهنگ به زیستی, erschienen am 24.01.2026. Verfasst von Zahra Azimzadehzargabad und 2 weiteren Autor:innen.
Abstract (Originalsprache)
چکیده زمینه و هدف: دیابت به عنوان یک بیماری مزمن متابولیک، علاوه بر پیامدهای جسمانی، تأثیرات عمیقی بر سلامت روانی افراد مبتلا دارد و میتواند منجر به شکلگیری مکانیسمهای شناختی ناسازگاری مانند اجتناب شناختی و نشخوار فکری شود. این فرآیندها نه تنها سازگاری روانی بیمار را مختل میکنند، بلکه ممکن است در تضعیف پایبندی به برنامه درمانی دیابت نیز نقش داشته باشند. درمان فعالسازی رفتاری، به عنوان یکی از مداخلات موج سوم رواندرمانی، با هدف شکستن چرخه اجتناب و نشخوار و جایگزینی آن با فعالیتهای ارزشمند، رویکردی نوین برای بهبود وضعیت روانی این بیماران محسوب میشود. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان فعالسازی رفتاری بر کاهش اجتناب شناختی و نشخوار فکری در بیماران دیابتی طراحی شد. روش بررسی: این پژوهش از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل بیماران دیابتی مراجعهکننده به انجمن دیابت ارومیه در سال 1404 بود. از بین افراد واجد شرایط، 30 نفر به صورت هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش، پروتکل 10 جلسهای درمان فعالسازی رفتاری فشرده (BATD-R) را دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل مداخلهای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری دادهها شامل پرسشنامه اجتناب شناختی (CAQ) سکستون و داگاس (2008) و پرسشنامه نشخوار فکری نولن-هوکسما و مارو (1991) بودند. دادهها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تکمتغیره و با کمک نرمافزار SPSS ویرایش 27 تحلیل شدند. یافتهها: نتایج تحلیل کوواریانس با کنترل اثر پیشآزمون نشان داد که بین میانگین نمرات پسآزمون دو گروه در متغیرهای اجتناب شناختی (0.001>p، 95/0=η²) و نشخوار فکری (0.001>p، 99/0=η²) تفاوت معنادار آماری وجود دارد. به بیان دیگر، درمان فعالسازی رفتاری منجر به کاهش معنادار نمرات اجتناب شناختی و نشخوار فکری در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شد. نتیجهگیری: یافتههای این پژوهش حاکی از اثربخشی درمان فعالسازی رفتاری در کاهش اجتناب شناختی و نشخوار فکری بیماران دیابتی است. بر این اساس، به کارگیری این مداخله به عنوان بخشی از برنامههای مراقبتی جامع برای بیماران دیابتی، میتواند در بهبود سلامت روانی، افزایش کیفیت زندگی و احتمالاً ارتقای پایبندی به درمان پزشکی آنان مؤثر واقع شود. پیشنهاد میگردد این درمان در کنار مداخلات پزشکی روتین برای بیماران دیابتی مورد توجه قرار گیرد. کلمات کلیدی: فعالسازی رفتاری، اجتناب شناختی، نشخوار فکری، دیابت، رواندرمانی.
Schlagwörter
Zitieren
APA
Azimzadehzargabad, Z., Moradali, M. R., & qasriki, H. S. (2026). The Effectiveness of Behavioral Activation Therapy on Cognitive Avoidance and Rumination in Diabetic Patients. Journal of Psychology and Culture of Well-being روانشناسی و فرهنگ به زیستی. https://doi.org/10.83069/pcl.2026.1234536
Vancouver
Azimzadehzargabad Z, Moradali MR, qasriki HS. The Effectiveness of Behavioral Activation Therapy on Cognitive Avoidance and Rumination in Diabetic Patients. Journal of Psychology and Culture of Well-being روانشناسی و فرهنگ به زیستی. 2026. doi:10.83069/pcl.2026.1234536
BibTeX
@article{Azimzadehzargabad2026,
author = {Azimzadehzargabad, Zahra and Moradali, Monireh Rezaee and qasriki, Hassan Satvat},
title = {The Effectiveness of Behavioral Activation Therapy on Cognitive Avoidance and Rumination in Diabetic Patients},
journal = {Journal of Psychology and Culture of Well-being روانشناسی و فرهنگ به زیستی},
year = {2026},
doi = {10.83069/pcl.2026.1234536}
}
EUVIMED