Presenting a model of the role of architectural space layout in increasing the efficiency of office buildings in Tehran
Journal of Space and Place Studies فصلنامه مطالعات فضا و مکان · 11.04.2026
DOI: 10.82459/jsps.2026.1237113 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Space and Place Studies فصلنامه مطالعات فضا و مکان, erschienen am 11.04.2026. Verfasst von Farazin Soltani Gerd Faramarzi und 2 weiteren Autor:innen.
Abstract (Originalsprache)
پژوهش حاضر با هدف طراحی مدلی مفهومی برای تبیین نقش چیدمان فضایی در ارتقای بهرهوری و کارایی عملکردی ساختمانهای اداری در شهر تهران انجام گرفته است. در جهان امروز توجه به فضاهای کالبدی ـ بهویژه فضاهای اداری ـ بهعنوان یکی از عوامل مؤثر بر عملکرد انسانی و سازمانی، اهمیت دوچندانی یافته است. در این راستا، از چارچوب مفهومی مدل DPSIR در تلفیق با مدل معادلات ساختاری (SEM-PLS) بهره گرفته شده تا امکان تحلیل دقیقتری از روابط میان شاخصهای کیفی و کمی محیط معماری فراهم آید. یافتههای تحلیل سناریوها نشان میدهد که شاخص «ارگونومی و آسایش محیطی» بهعنوان گره مرکزی شبکه مدل، نقشی محوری در تبیین سازوکارهای مؤثر بر عملکرد فضایی ایفا میکند؛ بهطوریکه هرگونه نوسان در این شاخص، منجر به تغییرات معناداری در سایر متغیرها همچون بهرهوری منابع انسانی، پایداری انرژی، کیفیت تعاملات اجتماعی، و سازماندهی فضایی میشود. در سناریوی اول، حذف مؤلفه ارگونومی منجر به کاهش معنادار در شاخصهای پایداری و چیدمان فضایی و همزمان افزایش غیرمنتظره در سطح تعاملات اجتماعی و بهرهوری کارکنان شد. در سناریوی دوم، کاهش تعاملات اجتماعی با افزایش نسبی ارگونومی همراه بود، اما سایر متغیرها از جمله پایداری و سازمان فضایی تضعیف گردید. سناریوی سوم نیز حاکی از آن است که در صورت ثبات ارگونومی و حذف انعطافپذیری، سایر مؤلفههای مدل با افت قابل توجهی مواجه میشوند. در تحلیل شبکه فازی مدل، مؤلفه «ارگونومی و آسایش محیطی» بالاترین درجه مرکزیت و تأثیر را داراست و نهتنها بهعنوان عامل پیشران عمل میکند، بلکه به شدت از سایر شاخصها نیز تأثیر میپذیرد. این شاخص با بهرهوری کارکنان و پایداری انرژی دارای رابطهای دوسویه و مثبت (وزن 0.62)، با تعاملات اجتماعی رابطهای منفی (0.65)، و با چیدمان فضایی، رابطهای یکسویه و منفی (0.69) دارد. اهمیت بالای ارگونومی و آسایش محیطی نهتنها زمینهساز افزایش بهرهوری عملکردی فضاهای اداری است، بلکه با تعدیل تأثیرات منفی برخی شاخصها، میتواند نقش مهمی در ارتقاء ایمنی و سازگاری محیطی ایفا کند. بنابراین، پرداختن به این مؤلفه در فرآیند طراحی معماری، نقشی بنیادین در تحقق فضاهایی کارآمد، پایدار و سازگار با بستر فرهنگی و اجتماعی منطقه خواهد داشت.
Schlagwörter
Zitieren
APA
Faramarzi, F. S. G., Matin, M., & Ghobadian, V. (2026). Presenting a model of the role of architectural space layout in increasing the efficiency of office buildings in Tehran. Journal of Space and Place Studies فصلنامه مطالعات فضا و مکان. https://doi.org/10.82459/jsps.2026.1237113
Vancouver
Faramarzi FSG, Matin M, Ghobadian V. Presenting a model of the role of architectural space layout in increasing the efficiency of office buildings in Tehran. Journal of Space and Place Studies فصلنامه مطالعات فضا و مکان. 2026. doi:10.82459/jsps.2026.1237113
BibTeX
@article{Faramarzi2026,
author = {Faramarzi, Farazin Soltani Gerd and Matin, Mehrdad and Ghobadian, Vahid},
title = {Presenting a model of the role of architectural space layout in increasing the efficiency of office buildings in Tehran},
journal = {Journal of Space and Place Studies فصلنامه مطالعات فضا و مکان},
year = {2026},
doi = {10.82459/jsps.2026.1237113}
}
EUVIMED