Sâʿatî’s (16th Century) Treatise on the Unity of the Lights of Prophethood and Walāya
Turkish Studies - Language and Literature · 2026 · 21 (Volume 21 Issue Ö1) · 3141-3196
DOI: 10.7827/turkishstudies.95310 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Turkish Studies - Language and Literature, 2026. Verfasst von Yasemin KARAKUŞ und 1 weiteren Autor:innen.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, XVI. yüzyıl müelliflerinden Sâʿatî ve İslam düşünce tarihinde tartışmalı bir yere sahip olan “nûr birliği” (Muhammed-Ali birliği) anlayışını ele alan risalesi etrafında şekillenmektedir. Tezkirelerin verdiği bilgilere göre Sâʿatî’nin asıl adı Mehmed olup doğum yeri ile doğum ve ölüm tarihine dair kesin veriler bulunmamaktadır. Biyografik kaynaklarda Sâʿatî’nin Rumeli ve Anadolu’yu dolaşarak halkla temas kurduğu, vaaz ve nasihat faaliyetleri yürüttüğü belirtilmektedir. Çalışmada, Sâʿatî’nin kaynaklarda belirtilmeyen bir risalesinin Süleymaniye Kütüphanesi Satın Alınan Yazma Eserler Koleksiyonu ile Reşid Efendi Koleksiyonu’nda bulunan iki nüshasına işaret edilerek metni neşredilmiştir. Bu risalede ele alınan temel düşünce, “nûr birliği” olarak ifade edilen Muhammed-Ali birlik anlayışıdır. Metinde Hz. Muhammed, Hz. Ali ve Ehl-i Beyt merkezli olarak beşli bir nur yapısı kurulmakta; ilahî hakikatin bu şahsiyetlerde farklı tezahürler hâlinde ortaya çıktığı ileri sürülmektedir. Bu çerçevede nübüvvet ve velâyetin gelişimi bin yıllık devreler, gezegenlerin etkileri ve peygamberlik silsilesiyle ilişkilendirilmekte; böylece ilahî hakikatin tarih boyunca aşamalı biçimde kemale erdiği bir evren tasavvuru ortaya konularak Hz. Muhammed ile Hz. Ali arasındaki ilişki “tek nur” metaforu ile açıklanmaktadır. Bu çalışmayla hem Osmanlı tezkire metinlerinde kendine geniş yer bulan Sâʿatî’ye ve eserlerine dikkat çekilmekte hem de Muhammed-Ali birliği gibi mistik-teolojik bir düşüncenin XVI. yüzyıl Osmanlı entelektüel ortamında nasıl şekillendiğini gösteren risalesinin neşredilip incelenmesiyle ilgili literatüre hem metin neşri hem de fikir tarihi açısından kayda değer bir katkı sunulmaktadır.
Zitieren
APA
KARAKUŞ, Y., & KAÇAR, M. (2026). Sâʿatî’s (16th Century) Treatise on the Unity of the Lights of Prophethood and Walāya. Turkish Studies - Language and Literature, 21(Volume 21 Issue Ö1), 3141-3196. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.95310
Vancouver
KARAKUŞ Y, KAÇAR M. Sâʿatî’s (16th Century) Treatise on the Unity of the Lights of Prophethood and Walāya. Turkish Studies - Language and Literature. 2026;21(Volume 21 Issue Ö1):3141-3196. doi:10.7827/turkishstudies.95310
BibTeX
@article{KARAKU2026,
author = {KARAKUŞ, Yasemin and KAÇAR, Mücahit},
title = {Sâʿatî’s (16th Century) Treatise on the Unity of the Lights of Prophethood and Walāya},
journal = {Turkish Studies - Language and Literature},
year = {2026},
volume = {21},
number = {Volume 21 Issue Ö1},
pages = {3141--3196},
doi = {10.7827/turkishstudies.95310}
}
EUVIMED